دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف ابیراترون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): رعایت پیشگیری مطمئن از بارداری در طول درمان و تا چند ماه پس از قطع الزامی است. [۱،
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی ممنوع است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱ابیراترون با هدف قرار دادن آنزیم‌ها، گیرنده‌های هورمونی یا تقسیم سلولی تومور، رشد و تکثیر سلول‌های بدخیم را تحت نظر فوق‌تخصص آنکولوژی مهار می‌سازد. [۱][۴]
مهار انتخابی و برگشت‌ناپذیر آنزیم CYP17A1 (17α-hydroxylase/C17,20-lyase) و توقف سنتز آندروژن در بیضه‌ها، غده آدرنال و بافت تومور پروستات. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان سرطان پروستات متاستاتیک حساس به اختگی (mCSPC) و مقاوم به اختگی (mCRPC) از طریق مهار مسیر سیگنالینگ و بیوسنتز آندروژن‌ها [۱][۲][۵]
- جلوگیری از رشد و پیشرفت سلول‌های توموری وابسته به تستوسترون در ترکیب با آنالوگ‌های GnRH [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲محاسبه دقیق دوز بر اساس سطح بدن بیمار (BSA بر حسب mg/m²) یا وزن بدن (mg/kg) مطابق پروتکل اختصاصی فوق‌تخصص خون و آنکولوژی (۲۵۰ میلی‌گرم، ۵۰۰ میلی‌گرم) (مدت درمان: بر اساس تعداد سیکل‌های شیمیدرمانی یا پروتکل بیولوژیک (معمولاً سیکل‌های ۱۴، ۲۱ یا ۲۸ روزه)) [۱][۲][۵]
حتماً با معده خالی (حداقل ۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از هرگونه غذا — خوردن غذا با ابیراترون جذب آن را به شدت افزایش داده و سمیت خطرناک ایجاد می‌کند!) (مصرف ابیراترون همراه با غذا باعث جهش ناگهانی و سمی سطح دارو در خون و خطر آریتمی قلبی و آسیب کبدی می‌شود.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعت دقیق تعیین‌شده در پروتکل درمانی (کپسول‌ها و قرص‌های شیمیدرمانی را هرگز باز نکنید، نجوید و با دست خیس لمس نکنید؛ پس از مصرف دست‌ها را بشویید.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): رعایت پیشگیری مطمئن از بارداری در طول درمان و تا چند ماه پس از قطع الزامی است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی ممنوع است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- بارداری و شیردهی
- سرکوب شدید مغز استخوان یا عفونت فعال کنترل‌نشده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — ابیراترون (Abiraterone)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 19011 | کد جهانی WHO ATC: L01EA01 (Abiraterone).