دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آکاربوز
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (در دوران بارداری انسولین جایگزین شود): کنترل استاندارد قند خون در دوران بارداری با انسولین انجام می‌شود. [۱،
۲. شیردهی (پرهیز یا احتیاط در شیردهی): مصرف آکاربوز در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود یا نیازمند جایگزینی با درمان ایمن شیرد
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص آکاربوز در روده مانع شکسته شدن سریع نشاسته و قندهای پیچیده غذا به گلوکز می‌شود و جهش قند خون بلافاصله پس از غذا را مهار می‌کند. [۱][۴]
مهارکننده رقابتی و برگشت‌پذیر آنزیم‌های آلفا-گلوکوزیداز در حاشیه مسواکی (Brush Border) روده باریک و آلفا-آمیلاز پانکراس که هیدرولیز الیگوساکاریدها و دی‌ساکاریدها به گلوکز قابل جذب را به تاخیر می‌اندازد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کنترل قند خون (کاهش قند ناشتا، قند پس از غذا و HbA1c) در بزرگسالان مبتلا به دیابت شیرین نوع ۲ در کنار رژیم غذایی و ورزش [۱][۲][۵]
- پیشگیری از عوارض میکروواسکولار دیابت (آسیب شبکیه چشم، کلیه و اعصاب محیطی) و عوارض قلبی-عروقی در درمان تک‌دارویی یا ترکیبی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با ۲۵ میلی‌گرم سه بار در روز، که باید دقیقاً با «اولین لقمه» هر وعده غذایی جویده یا بلعیده شود (قابل افزایش تا ۵۰ الی ۱۰۰ میلی‌گرم با هر وعده غذایی) (مدت درمان: طبق تقویم درمانی یا به صورت درمان نگهدارنده همراه با پایش آزمایشگاهی دوره‌ای) [۱][۲][۵]
بلافاصله قبل از غذا (لقمه اول) (باید بلافاصله قبل از غذا (همراه با اولین لقمه غذا) مصرف شود تا آنزیم آلفا-گلوکوزیداز روده در زمان حضور کربوهیدرات مهار گردد.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
همراه با صبحانه، ناهار و شام (هماهنگی با متابولیسم روزانه گلوکز.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (در دوران بارداری انسولین جایگزین شود): کنترل استاندارد قند خون در دوران بارداری با انسولین انجام می‌شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (پرهیز یا احتیاط در شیردهی): مصرف آکاربوز در دوران شیردهی توصیه نمی‌شود یا نیازمند جایگزینی با درمان ایمن شیردهی طبق نظر متخصص غدد است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- دیابت نوع ۱ و کتواسیدوز دیابتی (DKA)
- بیماری التهابی روده (IBD)، انسداد یا زخم روده و سیروز کبدی
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: اگر آکاربوز را همراه انسولین یا گلی‌بن‌کلامید مصرف می‌کنید و دچار افت قند شدید، قند معمولی و شکر (ساکارز) اثر نمی‌کند زیرا آکاربوز مانع جذب آن می‌شود! حتماً باید «قرص یا ژل گلوکز خالص (دکستروز)»، عسل یا شیر مصرف کنید [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش احتمال هیپوگلیسمی؛ ممکن است نیاز به کاهش دوز سولفونیل‌اوره یا انسولین باشد [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آکاربوز (Acarbose)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/acarbose.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02015 | کد جهانی WHO ATC: A02BC01 (Acarbose).