دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کمپلکس پروترومبین فعالشده
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (صرفاً با تجویز مستقیم متخصص زنان، قلب یا هماتولوژی): تزریق کمپلکس پروترومبین فعالشده در دوران بارداری و زای
۲. شیردهی (قابل استفاده تحت نظر پزشک): طبق دستور پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱ویال کمپلکس پروترومبین فعالشده فاکتورهای انعقادی حیاتی خون را در بیماران مبتلا به هموفیلی، کمبود فیبرینوژن یا خونریزی اورژانسی ناشی از وارفارین (در کمپلکس پروترومبین PCC / FEIBA) فوراً جایگزین می‌کند تا خونریزی‌های داخلی و مفصلی متوقف شوند. [۱][۴]
جایگزینی مستقیم فاکتورهای آبشار انعقادی (فاکتورهای II, VII, IX, X, VIII یا فیبرینوژن)، تامین کوفاکتور گاما-کربوکسیلاسیون کبدی فاکتورهای II, VII, IX, X (ویتامین K1) یا تشکیل کمپلکس یونی پایدار و غیرفعال با هپارین اسیدی توسط پروتامین بازی (۱ میلی‌گرم پروتامین به ازای هر ۱۰۰ واحد هپارین). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کنترل و پیشگیری از خونریزی‌های حاد، خودبه‌خودی یا جراحی در بیماران مبتلا به هموفیلی مادرزادی (کمبود فاکتور ۸، ۹، ۷، ۱۳، فیبرینوژن یا بیماری فون‌ویلبراند) [۱][۲][۵]
- برگرداندن اورژانسی انعقاد خون در خونریزی‌های تهدیدکننده حیات ناشی از مصرف وارفارین یا در بیماران هموفیلی دارای مهارکننده (Inhibitor) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تجویز به فرم آمپول / ویال تزریقی (۵۰۰ واحد، ۱۰۰۰ واحد) از مسیر مجاز (وریدی آهسته، انفوزیون در سرم، عضلانی عمیق یا زیرجلدی) بر اساس شدت علائم بالینی، وزن بیمار و وضعیت همودینامیک تحت نظارت پزشک (مدت درمان: تک‌نوبت در اورژانس یا دوره کوتاه بستری تا امکان تغییر به درمان خوراکی) [۱][۲][۵]
تجویز دقیق با پمپ انفوزیون یا سرنگ کالیبره تحت پایش آزمایش‌های انعقادی (CBC, PT, PTT) (رعایت دقیق دوز و سرعت تزریق برای پیشگیری از خونریزی یا ترومبوز الزامی است.)
حل کردن ملایم ویال‌های پودر فاکتور انعقادی/ترومبولیتیک بدون تکان دادن شدید و ایجاد کف (تکان دادن شدید ویال‌های پروتئینی (فاکتور ۸، ۹، ۷، فیبرینوژن، آلتپلاز) باعث دناتوره شدن ساختار پروتئین دارو می‌شود.)
درمان تحت نظارت مستقیم پزشک متخصص انجام می‌شود.
بر اساس پروتکل هماتولوژی، قلب یا اورژانس (فواصل دوز بر مبنای سطح فاکتور یا آزمایش PTT/INR تنظیم می‌گردد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (صرفاً با تجویز مستقیم متخصص زنان، قلب یا هماتولوژی): تزریق کمپلکس پروترومبین فعالشده در دوران بارداری و زایمان فقط در اندیکاسیون‌های حیاتی و تحت نظر مستقیم پزشک متخصص انجام می‌شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (قابل استفاده تحت نظر پزشک): طبق دستور پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه یا وجود لخته خون فعال (ترومبوز ورید عمقی DVT، آمبولی ریه یا ترومبوز مغزی)
- خونریزی subarachnoid و اختلال دید رنگ اکتسابی (برای ترانگزامیک اسید)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید ریسک تشکیل لخته خون (ترومبوآمبولی) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کمپلکس پروترومبین فعالشده (Activated Prothrombin Complex)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/activated.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00019 | کد جهانی WHO ATC: V03AB01 (Activated Prothrombin Complex).