دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آلندرونیت
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در بارداری): به دلیل ذخیره شدن طولانی‌مدت در استخوان و احتمال اختلال در اسکلتی شدن جنین، در بارداری مص
۲. شیردهی (پرهیز در دوران شیردهی): به دلیل نبود اطلاعات ایمنی کافی در نوزاد شیرخوار، مصرف در شیردهی توصیه نمی‌شود. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آلندرونیت فعالیت سلول‌های تخریب‌کننده بافت استخوان را مهار می‌کند تا تراکم و استحکام استخوان‌های ستون فقرات و لگن افزایش یافته و خطر شکستگی در پوکی استخوان کاهش یابد. [۱][۴]
بیس‌فوسفونات نیتروژن‌دار (آمینوبیس‌فوسفونات) که با میل ترکیبی بالا به کریستال‌های هیدروکسی‌آپاتیت ماتریکس استخوان متصل شده و با مهار آنزیم فارنسیل پیروفسفات سنتاز (FPPS) در مسیر موالونات درون استئوکلاست‌ها، پرنیلاسیون پروتئین‌های تنظیمی GTPase را متوقف کرده و موجب مهار بازجذب استخوانی و القای آپوپتوز استئوکلاست‌ها می‌گردد. فراهمی زیستی خوراکی آن بسیار پایین (حدود ۰.۶٪ در حالت ناشتا) است. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان پوکی استخوان (استئوپروز) در زنان یائسه جهت کاهش ریسک شکستگی مهره‌های ستون فقرات و گردن فمور (لگن) [۱][۲][۵]
- درمان پوکی استخوان در مردان جهت افزایش تراکم معدنی استخوان (BMD) [۱][۳][۵]
- پیشگیری و درمان پوکی استخوان ناشی از مصرف طولانی‌مدت کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون و دگزامتازون) [۱][۲][۵]
- درمان بیماری پاژه استخوان (Paget’s Disease of Bone) با فعالیت آلکالین فسفاتاز بالا [۱][۲][۳]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- پیشگیری از کاهش تراکم استخوان در بیماران تحت درمان محرومیت آندروژن (سرطان پروستات) یا مهارکننده‌های آروماتاز (لتروزول) — علت تجویز: مهار تشدید بازجذب استخوانی ناشی از افت شدید استروژن و تستوسترون. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۱ عدد قرص ۷۰ میلیگرم یک‌بار در هفته در یک روز ثابت (مثلاً هر جمعه صبح ناشتا با یک لیوان پر آب لوله‌کشی/ساده، حداقل ۳۰ دقیقه قبل از اولین وعده غذایی یا داروهای دیگر) (مدت درمان: معمولاً ۳ تا ۵ سال همراه با مکمل روزانه کلسیم و ویتامین D (در نوبت ظهر/شب) و سنجش تراکم استخوان (BMD)) [۱][۲][۵]
حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از صبحانه با یک لیوان آب (حداقل ۳۰ دقیقه قبل از صبحانه فقط با یک لیوان آب ساده و عدم دراز کشیدن تا ۳۰ دقیقه.)
بلع کامل قرص (جویدن یا مکیدن اکیداً ممنوع!) (تماس طولانی قرص خردشده با مخاط دهان و مری باعث زخم و سوختگی شیمیایی شدید مری (ازوفاژیت) می‌شود.)
اگر روز مقرر هفتگی را فراموش کردید، صبح روز بعد پس از یادآوری ۱ عدد قرص را ناشتا میل کنید و هفته بعد به همان روز ثابت قبلی برگردید (هرگز ۲ قرص در یک روز نخورید).
بلافاصله پس از بیدار شدن؛ ۳۰ دقیقه دراز نکشید! (پس از بلع قرص با یک لیوان پر آب، حداقل ۳۰ دقیقه کاملاً صاف بنشینید یا راه بروید و تا بعد از خوردن صبحانه دراز نکشید تا قرص به مری برنگردد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در بارداری): به دلیل ذخیره شدن طولانی‌مدت در استخوان و احتمال اختلال در اسکلتی شدن جنین، در بارداری مصرف نشود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (پرهیز در دوران شیردهی): به دلیل نبود اطلاعات ایمنی کافی در نوزاد شیرخوار، مصرف در شیردهی توصیه نمی‌شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- تنگی مری، آشالازی یا هرگونه اختلال بلع که تخلیه مری را به تاخیر می‌اندازد
- ناتوانی بیمار در ایستادن یا صاف نشستن به مدت حداقل ۳۰ دقیقه
- کاهش اصلاح‌نشده کلسیم خون (هیپوکلسمی)
- نارسایی شدید کلیوی (کلیرانس کراتینین کمتر از ۳۵ میلی‌لیتر در دقیقه)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید هم‌افزای خطر تحریک، التهاب و زخم مخاط مری و معده؛ با احتیاط شدید و نظارت پزشک مصرف شود [۱][۲][۳]
پیامد بالینی: تجمع اثر مهار بازجذب استخوان، هیپوکلسمی شدید و افزایش ریسک استئونکروز فک (مصرف همزمان ممنوع) [۱][۲]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیایجاد کمپلکس نامحلول (کیلاسیون) در معده و توقف کامل جذب آلندرونیت در صورت مصرف همزمان [۱، ۲، ۵]
پیشگیری از تداخل در جذب ناشتای هر دو دارو [۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آلندرونیت (Alendronate)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01842 | کد جهانی WHO ATC: H02AB06 (Alendronate).