دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آلوپورینول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (نیازمند احتیاط و تجویز مستقیم متخصص): فقط در صورت ضرورت قطعی بالینی با نظر متخصص مصرف شود. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج تنظیم گردد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص آلوپورینول با مهار آنزیم تولیدکننده اسید اوریک در بدن، سطح اسید اوریک خون و ادرار را در بلندمدت پایین می‌آورد تا از رسوب کریستال‌های اسید اوریک در مفاصل (نقرس) و تشکیل سنگ‌های اسید اوریکی در کلیه جلوگیری کند. [۱][۴]
مهارکننده اختصاصی آنزیم گزانتین اکسیداز که تبدیل هیپوگزانتین به گزانتین و در نهایت به اسید اوریک را مسدود کرده و بدون افزایش دفع ادراری اسید اوریک، تولید دِنوو اسید اوریک سرم را کاهش می‌دهد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- مدیریت بلندمدت هایپراوریسمی (اسید اوریک بالا) در بیماران مبتلا به نقرس مزمن و توفوس‌های نقرسی [۱][۲][۵]
- پیشگیری از نفروپاتی اسید اوریکی و سندرم لیز تومور در بیماران تحت شیمی‌درمانی سرطان‌ها و لوسمی [۱][۲][۵]
- پیشگیری از سنگ‌های ادراری کلسیم اگزالات/اسید اوریک راجعه همراه با هایپراوریکوزوری [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با دوز پایین ۱۰۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز بعد از غذا؛ افزایش تدریجی هر ۲ تا ۴ هفته به میزان ۱۰۰ میلی‌گرم تا رسیدن اسید اوریک خون به زیر ۶ mg/dL (دوز معمول نگهدارنده: ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم در روز؛ حداکثر ۸۰۰ میلی‌گرم در روز) (مدت درمان: درمان نگهدارنده بلندمدت همراه با نوشیدن حداقل ۲ لیتر آب در روز) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
یک‌بار در روز در ساعت ثابت (یا طبق پروتکل حمله حاد برای کلشی‌سین) (نکته کلیدی: آلوپورینول و فبوکسوستات داروی پیشگیری‌کننده بلندمدت هستند و مسکن فوری درد حاد نیستند؛ اگر حین مصرف دچار حمله نقرس شدید، قرص را قطع نکنید.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (نیازمند احتیاط و تجویز مستقیم متخصص): فقط در صورت ضرورت قطعی بالینی با نظر متخصص مصرف شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج تنظیم گردد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به آلوپورینول
- مصرف همزمان با آزاتیوپرین (ایموران) یا مرکاپتوپورین بدون کاهش ۷۵ درصدی دوز آن‌ها تحت نظر فوق‌تخصص
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: آلوپورینول و فبوکسوستات آنزیم گزانتین اکسیداز (مسیر تجزیه آزاتیوپرین و مرکاپتوپورین) را مهار کرده و باعث تجمع سمی و سرکوب کشنده مغز استخوان می‌شوند! (مصرف همزمان با فبوکسوستات مطلقاً ممنوع است) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش احتمال بروز راش پوستی آموکسی‌سیلین در مصرف‌کنندگان آلوپورینول [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آلوپورینول (Allopurinol)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00038 | کد جهانی WHO ATC: M04AA01 (Allopurinol).