دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آموکسیسیلین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن با تجویز پزشک (رده B)): یکی از ایمن‌ترین آنتی‌بیوتیک‌های انتخابی در دوران بارداری در صورت وجود عفونت با
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی): مقدار ناچیزی وارد شیر می‌شود و با شیردهی سازگار است (نوزاد از نظر شل شدن مدفوع پایش شود). [۱
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آموکسیسیلین با تخریب دیواره سلولی باکتری‌ها، عامل عفونت‌های گوش، گلو، سینوس، ریه، دندان و مجاری ادراری را از بین می‌برد. [۱][۴]
آنتیبیوتیک باکتریوسیدال از دسته آمینوپنی‌سیلین‌ها که با اتصال به پروتئین‌های متصل‌شونده به پنی‌سیلین (PBPs) در غشای سیتوپلاسمی باکتری، مرحله ترانس‌پپتیداسیون سنتز پپتیدوگلیکان دیواره سلولی باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی حساس را مهار کرده و با فعال‌سازی اتولیزین‌ها موجب لیز اسمزی باکتری در حال تقسیم می‌شود. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- عفونت‌های حاد گوش میانی (اوتیت مدیا)، سینوزیت حاد باکتریایی و فارنژیت/تونسیلیت استرپتوکوکی [۱][۲][۵]
- عفونت‌های دستگاه تنفسی تحتانی (برونشیت حاد باکتریایی و پنومونی اکتسابی از جامعه) [۱][۳]
- عفونت‌های دندان و لثه (آبسه دندانی) و عفونت‌های پوستی بدون عارضه [۱][۳]
- ریشه‌کنی باکتری هلیکوباکتر پیلوری معده (در ترکیب با پنتوپرازول و کلاریترومایسین) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- پروفیلاکسی (پیشگیری) از اندوکاردیت عفونی پیش از جراحی‌های دندان‌پزشکی در بیماران قلبی پرخطر — علت تجویز: تک‌دوز ۲ گرم خوراکی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از اقدام دندان‌پزشکی جهت پوشش استرپتوکوک‌های دهانی. [۱][۲]
- درمان مرحله اولیه بیماری لایم (Erythema migrans) — علت تجویز: حساسیت بالای اسپیروکت بورلیا برگدورفری به آموکسیسیلین در کودکان و زنان باردار. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۵۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت (۳ بار در روز) یا ۸۷۵ تا ۱,۰۰۰ میلیگرم هر ۱۲ ساعت (۲ بار در روز)؛ در عفونت‌های شدید تنفسی: ۱,۰۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت (مدت درمان: ۷ تا ۱۰ روز کامل (در گلودرد استرپتوکوکی حتماً ۱۰ روز کامل جهت پیشگیری از تب روماتیسمی قلب)) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
کپسول بلعیده شود / شربت قبل از مصرف خوب تکان داده شود (قبل از هر بار مصرف شربت، شیشه را کاملاً تکان دهید تا ذرات معلق دارو یکنواخت شوند.)
به محض یادآوری مصرف کنید و نوبت‌های بعدی را با فاصله منظم ادامه دهید؛ دوره درمان را حتی پس از بهبود علائم تا انتها کامل کنید.
دقیقاً هر ۸ ساعت (یا هر ۱۲ ساعت) سر ساعت منظم (حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC باکتری (Time > MIC) کلید اثربخشی پنی‌سیلین‌هاست.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن با تجویز پزشک (رده B)): یکی از ایمن‌ترین آنتی‌بیوتیک‌های انتخابی در دوران بارداری در صورت وجود عفونت باکتریایی تاییدشده است. [۱][۳]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی): مقدار ناچیزی وارد شیر می‌شود و با شیردهی سازگار است (نوزاد از نظر شل شدن مدفوع پایش شود). [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید (آنافیلاکسی، آنژیوادم یا کهیر فوری) به پنی‌سیلین‌ها یا بتالاکتام‌ها
- ابتلا به مونونوکلئوز عفونی (تب غده‌ای ویروس EBV) به دلیل بروز راش پوستی شدید در بیش از ۸۰٪ بیماران
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: رقابت در ترشح توبولی کلیه، کاهش دفع متوترکسات و خطر مسمومیت خونی و کبدی [۱][۲][۳]
پیامد بالینی: تضاد مکانیسمی (مهار تقسیم باکتری و کاهش اثر باکتریوسیدال آموکسیسیلین) [۲]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیافزایش احتمال بروز راش‌های جلدی غیرآلرژیک در مصرف همزمان [۱، ۳]
تغییر فلور روده و احتمال افزایش INR [۱، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آموکسیسیلین (Amoxicillin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00075 | کد جهانی WHO ATC: J01CA04 (Amoxicillin).