دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آمپیسیلین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک): مصرف آمپیسیلین در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی با نظر پزشک): ترشح آمپیسیلین در شیر مادر بسیار اندک است و مصرف آن در دوران شیردهی ایمن تلقی
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپیسیلین با تخریب دیواره سلولی یا توقف ساخت پروتئین و DNA باکتری‌های بیماری‌زا، عفونت باکتریایی را ریشه‌کن می‌کند (روی سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی ساده اثری ندارد). [۱][۴]
اتصال کووالانسی به پروتئین‌های متصل‌شونده به پنی‌سیلین (PBPs) و مهار مرحله ترانس‌پپتیداسیون سنتز پپتیدوگلیکان دیواره سلولی باکتری که به لیز اسمزی و مرگ باکتری منجر می‌شود. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان عفونت‌های باکتریایی دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی شامل گلودرد چرکی استرپتوکوکی (فارنژیت/تونسیلیت)، اوتیت مدیا (عفونت گوش میانی)، سینوزیت حاد و برونشیت/پنومونی [۱][۲][۵]
- درمان عفونت‌های مجاری ادراری (سیستیت و پیلونفریت)، عفونت‌های پوست و بافت نرم (سلولیت و زخم‌های عفونی) و عفونت‌های دندانی [۱][۲]
- پیشگیری از اندوکاردیت باکتریایی یا عفونت محل جراحی در اقدامات تهاجمی پزشکی و دندانپزشکی [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۱ g، ۲۵۰ میلی‌گرم، ۵۰۰ میلی‌گرم، ۱۲۵ میلی‌گرم/۵ میلی‌لیتر) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
با شکم خالی (۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا) (برخلاف آموکسی‌سیلین ، جذب آمپیسیلین با غذا کاهش می‌یابد و باید ۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا مصرف شود.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتیبیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک): مصرف آمپیسیلین در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی با نظر پزشک): ترشح آمپیسیلین در شیر مادر بسیار اندک است و مصرف آن در دوران شیردهی ایمن تلقی می‌شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به آمپیسیلین یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان عفونت ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آمپیسیلین (Ampicillin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/ampicillin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00080 | کد جهانی WHO ATC: J01CA01 (Ampicillin).