دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آتورواستاتین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در بارداری): مصرف در دوران بارداری ممنوع است و در صورت وقوع بارداری باید قطع گردد. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (ممنوع در شیردهی): به دلیل احتمال ترشح در شیر و عوارض متابولیک در نوزاد شیرخوار، در دوران شیردهی مصرف نشود. [۱
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آتورواستاتین تولید کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسیرید را در کبد کاهش داده و کلسترول خوب (HDL) را بالا می‌برد تا از گرفتگی رگ‌های قلب و سکته جلوگیری کند. [۱][۴]
مهارکننده رقابتی و انتخابی آنزیم HMG-CoA ردوکتاز در کبد که تبدیل ۳-هیدروکسی-۳-متیل‌گلوتاریل کوآنزیم A به موالونات (پیش‌ساز استرول‌ها و کلسترول) را مهار کرده و با افزایش گیرنده‌های کبدی LDL، کلیرانس پلاسمایی LDL و VLDL را تسریع می‌کند. متابولیسم کبدی آن عمدتاً از مسیر CYP3A4 انجام می‌شود. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان کلسترول بالا (هیپرکلسترولمی اولیه) و چربی خون مختلط [۱][۲]
- پیشگیری اولیه از سکته قلبی و مغزی در بیماران مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا [۱][۵]
- پیشگیری ثانویه در بیماران دارای سابقه سکته قلبی، آنژین صدری، استنت یا عمل بای‌پس قلبی (CABG) [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- دوز بارگیری استاتین پیش از آنژیوپلاستی اورژانسی (PCI) — علت تجویز: کاهش التهاب عروقی و محافظت از میوکارد در برابر آسیب ایسکمی-پرفیوژن مجدد. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با ۱۰ یا ۲۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز؛ بازه دوز نگهدارنده ۱۰ تا ۸۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز در ساعت ثابت (مدت درمان: درمان مستمر بلندمدت؛ ارزیابی مجدد آزمایش چربی خون ۴ تا ۱۲ هفته پس از شروع) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع کامل با آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (از جویدن یا خرد کردن قرص خودداری شود.)
در صورت فراموشی، همان روز به محض یادآوری مصرف کنید؛ اگر بیش از ۱۲ ساعت گذشته و نزدیک دوز روز بعد است، نوبت فراموش‌شده را نخورید.
ترجیحاً شب‌ها (یا هر ساعت ثابت از روز) (هرچند متابولیت‌های فعال آن ۲۴ ساعت اثر دارند، مصرف شبانه با اوج ساخت کلسترول کبد هماهنگ‌تر است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در بارداری): مصرف در دوران بارداری ممنوع است و در صورت وقوع بارداری باید قطع گردد. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در شیردهی): به دلیل احتمال ترشح در شیر و عوارض متابولیک در نوزاد شیرخوار، در دوران شیردهی مصرف نشود. [۱][۳][۵]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- بیماری فعال کبدی یا افزایش پایدار آنزیم‌های کبدی بیش از ۳ برابر حد نرمال
- بارداری و شیردهی
- حساسیت مفرط به آتورواستاتین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: مهار شدید CYP3A4، تجمع آتورواستاتین و خطر بالای آسیب شدید عضلانی (رابدومیولیز) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش شدید ریسک میوپاتی و نارسایی حاد کلیه؛ مصرف همزمان پرهیز شود [۱][۲][۵]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیکاهش جذب گوارشی آتورواستاتین [۱، ۲]
احتمال افزایش حدود ۱۵٪ غلظت پلاسمایی دیگوکسین [۲، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آتورواستاتین (Atorvastatin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01910 | کد جهانی WHO ATC: C10AA05 (Atorvastatin).