دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آزیترومایسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن با تجویز پزشک (رده B)): ماکرولید انتخابی در دوران بارداری در صورت ضرورت بالینی است. [۱، ۲]
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی (پایش گوارشی نوزاد)): مقدار کمی وارد شیر می‌شود؛ نوزاد از نظر اسهال یا استفراغ پایش گردد. [۱
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آزیترومایسین با توقف ساخت پروتئین در باکتری‌ها، عفونت‌های سینوس، گلو، گوش میانی، برونشیت و ذات‌الریه را با دوره‌های کوتاه‌مدت ۳ یا ۵ روزه درمان می‌کند. [۱][۴]
با اتصال برگشت‌پذیر به زیرواحد ریبوزومی 50S باکتری‌های حساس، مرحله ترانس‌لوکاسیون سنتز پروتئین باکتریایی را مهار می‌کند. به دلیل تجمع بسیار بالا در فاگوسیت‌ها و فیبروبلاست‌ها، غلظت بافتی آن ۱۰ تا ۱۰۰ برابر غلظت پلاسمایی بوده و نیمه‌عمر نهایی طولانی (۶۸ ساعت) ایجاد می‌کند. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- سینوزیت حاد باکتریایی، اوتیت مدیا (عفونت گوش میانی کودکان) و فارنژیت استرپتوکوکی (در بیماران حساس به پنی‌سیلین) [۱][۲][۵]
- تشدید حاد برونشیت مزمن (AECB) و پنومونی اکتسابی از جامعه (CAP) [۱][۳]
- عفونت‌های پوستی بدون عارضه و اورتریت/سرویسیت کلامیدیایی و گنوکوکی [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- درمان اسهال مسافرتی شدید ناشی از کامپیلوباکتر یا شیگلا — علت تجویز: حساسیت بالای پاتوژن‌های روده‌ای مقاوم به فلوروکینولون به تک‌دوز یا دوره ۳ روزه آزیترومایسین. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲رژیم ۳ روزه: روزی ۱ عدد قرص ۵۰۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز به مدت ۳ روز متوالی | یا رژیم ۵ روزه: روز اول ۵۰۰ میلی‌گرم (۲ کپسول ۲۵۰mg) یک‌جا و از روز دوم تا پنجم روزی ۱ کپسول ۲۵۰ میلی‌گرم (مجموع دوز دوره: ۱,۵۰۰ میلی‌گرم) (مدت درمان: ۳ تا ۵ روز کامل (به دلیل نیمه‌عمر بافتی طولانی ۶۸ ساعته، اثر آنتیبیوتیک تا روزها پس از آخرین قرص در بافت باقی می‌ماند)) [۱][۲][۵]
قرص و شربت همراه یا بدون غذا / کپسول ۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا (فرم قرص روکش‌دار و شربت با غذا تداخل ندارد و مصرف با غذا دل‌پیچه را کم می‌کند.)
قرص و کپسول کامل بلعیده شود / شربت قبل از مصرف تکان داده شود (پودر سوسپانسیون با آب جوشیده سردشده تا خط نشانه بازسازی و پیش از هر نوبت تکان داده شود.)
به محض یادآوری در همان روز مصرف کنید؛ هرگز دو دوز را در یک روز با هم نخورید.
روزی ۱ بار در ساعت ثابت (هر ۲۴ ساعت) (به دلیل نیمه‌عمر ۶۸ ساعته، فقط یک نوبت در هر ۲۴ ساعت کافی است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن با تجویز پزشک (رده B)): ماکرولید انتخابی در دوران بارداری در صورت ضرورت بالینی است. [۱][۲]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی (پایش گوارشی نوزاد)): مقدار کمی وارد شیر می‌شود؛ نوزاد از نظر اسهال یا استفراغ پایش گردد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به آزیترومایسین، اریترومایسین یا هر یک از آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولیدی
- سابقه زردی کلستاتیک یا اختلال کبدی به دنبال مصرف قبلی آزیترومایسین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش خطر آریتمی بطنی خطرناک (Torsades de pointes) [۱][۲][۵]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیکاهش ۲۴ درصدی اوج غلظت خونی آزیترومایسین در صورت مصرف همزمان [۱، ۳، ۵]
احتمال افزایش جذب دیگوکسین و تقویت اثر ضدانعقادی وارفارین [۱، ۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آزیترومایسین (Azithromycin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00123 | کد جهانی WHO ATC: J01FA10 (Azithromycin).