دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کابرگولین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (به محض مثبت شدن تست بارداری با متخصص غدد/زنان هماهنگ شود): در اغلب موارد به محض تایید بارداری مصرف کابرگولین
۲. شیردهی (ممنوع در مادرانی که قصد شیردهی دارند (قطع‌کننده ترشح شیر!)): این دارو ترشح پرولاکتین را متوقف کرده و شیر مادر
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص کابرگولین (داستینکس) با تحریک گیرنده‌های دوپامین در غده هیپوفیز مغز، ترشح بیش از حد هورمون پرولاکتین (هورمون شیردهی) را به سرعت مهار می‌کند تا اختلالات قاعدگی، ناباروری ناشی از پرولاکتین بالا و آدنوم هیپوفیز درمان شود. [۱][۴]
آگونیست مستقیم و انتخابی گیرنده‌های دوپامینی D2 بر سطح سلول‌های لاکتوتروف هیپوفیز قدامی که با مهار آدنیلات سیکلاز و کاهش cAMP درون‌سلولی، سنتز و اگزوسیتوز هورمون پرولاکتین را به شدت سرکوب می‌کند. کابرگولین نیمه‌عمر بسیار طولانی (۶۳ تا ۶۹ ساعت) و میل ترکیبی بالاتر و عارضه گوارشی کمتری نسبت به بروموکریپتین دارد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان هایپرپرولاکتینمی (بالا بودن هورمون پرولاکتین خون) ایدئوپاتیک یا ناشی از میکروآدنوم و ماکروآدنوم هیپوفیز (پرولاکتینوما) [۱][۲][۵]
- درمان آمنوره (قطع قاعدگی)، الیگومنوره، گالاکتوره (ترشح غیرطبیعی شیر) و ناباروری وابسته به پرولاکتین بالا [۱][۲][۵]
- مهار فیزیولوژیک یا قطع شیردهی به دلایل پزشکی (مانند مرده‌زایی یا منع پزشکی شیردهی) [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با ۰.۲۵ میلی‌گرم (نصف قرص ۰.۵ میلی‌گرم) دو بار در هفته (مثلاً شنبه و سه‌شنبه شب)؛ قابل افزایش ماهانه تا حداکثر ۱ میلی‌گرم دو بار در هفته بر اساس آزمایش پرولاکتین (مدت درمان: چند ماه تا کوچک شدن آدنوم و نرمال شدن پایدار پرولاکتین) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
شب‌ها همراه شام یا قبل از خواب — فقط هفته‌ای ۱ یا ۲ بار (مثلاً شنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها) (مصرف شبانه پیش از خواب مانع از بروز سرگیجه و افت فشار خون وضعیتی در طول روز می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (به محض مثبت شدن تست بارداری با متخصص غدد/زنان هماهنگ شود): در اغلب موارد به محض تایید بارداری مصرف کابرگولین با نظر متخصص قطع می‌شود (مگر در ماکروآدنوم‌های بزرگ هیپوفیز تحت نظر فوق‌تخصص). [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در مادرانی که قصد شیردهی دارند (قطع‌کننده ترشح شیر!)): این دارو ترشح پرولاکتین را متوقف کرده و شیر مادر را خشک می‌کند. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- فشار خون بالای کنترل‌نشده و پره‌اکلامپسی (مسمومیت بارداری) یا پرفشاری خون پس از زایمان
- سابقه بیماری دریچه‌ای قلب یا فیبروز ریوی/پریکارد/رتروپریتونئال
- حساسیت به آلکالوئیدهای ارگوت
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تضاد کامل دارویی! این داروها گیرنده دوپامین را مسدود کرده و اثر کابرگولین را کاملاً خنثی می‌کنند و پرولاکتین را بالا می‌برند [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: مهار متابولیسم CYP3A4 و افزایش شدید سطح خونی و عوارض کابرگولین [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کابرگولین (Cabergoline)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02287 | کد جهانی WHO ATC: G02CB03 (Cabergoline).