دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سلکوکسیب
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (به‌ویژه از هفته ۲۰ به بعد و سه ماهه سوم — بسته شدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین و کاهش آب د
۲. شیردهی (با مشورت پزشک (ایبوپروفن یا استامینوفن ساده در شیردهی ارجح است)): فرآوردههای حاوی آسپرین (آ.ث.آ) یا کافئین ب
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کپسول/قرص سلکوکسیب با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز و توقف ساخت پروستاگلاندین‌های التهابی، درد، تورم و خشکی مفاصل (در آرتروز، روماتیسم و کمردرد)، دندان‌درد و دردهای قاعدگی را تسکین می‌دهد. [۱][۴]
مهار انتخابی ایزوآنزیم سیکلواکسیژناز-۲ (COX-2) القاءشده در بافت‌های ملتهب و کاهش سنتز پروستاگلاندین E2 و I2 با حفظ نسبی پروستاگلاندین‌های محافظ مخاط معده و پلاکت‌ها (وابسته به COX-1). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان علائم درد، خشکی صبحگاهی و التهاب مفاصل در استئوآرتریت (آرتروز)، آرتریت روماتوئید و اسپوندیلیت آنکیلوزان [۱][۲][۵]
- تسکین دردهای حاد اسکلتی-عضلانی، کمردرد، رگ‌به‌رگ شدن، تاندونیت، بورسیت، دندان‌درد و دردهای پس از جراحی [۱][۲]
- درمان دیسمنوره اولیه (قاعدگی دردناک)، حملات حاد میگرن و حمله حاد نقرس (به‌ویژه در ایندومتاسین و ناپروکسن) [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۲۰۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز یا ۱۰۰ میلی‌گرم دو بار در روز (هر ۱۲ ساعت) همراه یا بعد از غذا (مدت درمان: دوره درمانی تعیین‌شده توسط متخصص ارتوپدی / روماتولوژی) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. همچنین: در صورت تحریک گوارشی با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع کامل کپسول با یک لیوان آب (از باز کردن یا جویدن کپسول خودداری شود) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
هر ۸ تا ۱۲ ساعت بعد از غذا بر حسب نیاز (پرهیز از دراز کشیدن تا ۱۵ دقیقه پس از بلع کپسول/قرص.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (به‌ویژه از هفته ۲۰ به بعد و سه ماهه سوم — بسته شدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین و کاهش آب دور جنین!)): مصرف تمام داروهای خانواده NSAID در بارداری (به‌ویژه نیمه دوم بارداری) ممنوع است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک (ایبوپروفن یا استامینوفن ساده در شیردهی ارجح است)): فرآوردههای حاوی آسپرین (آ.ث.آ) یا کافئین بالا در شیردهی توصیه نمی‌شوند. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- زخم یا خونریزی فعال معده و اثنی‌عشر
- سابقه آسم، کهیر یا شوک حساسیتی پس از مصرف آسپرین یا سایر مسکن‌های NSAID
- نارسایی متوسط تا شدید کلیه، نارسایی شدید قلبی، دوره پس از جراحی بای‌پس عروق کرونر قلب (CABG) و سه ماهه سوم بارداری
- حساسیت شدید به داروهای سولفونامیدی
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش چندین برابری خطر خونریزی شدید و مرگبار معده و روده [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: خنثی کردن اثر کاهنده فشار خون و خطر نارسایی حاد کلیه (Triple Whammy) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: کاهش دفع کلیوی لیتیوم و متوترکسات و مسمومیت شدید دارویی [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سلکوکسیب (Celecoxib)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/celecoxib.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01913 | کد جهانی WHO ATC: M01AH01 (Celecoxib).