دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سیناکالست
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با نظر مستقیم فوق‌تخصص غدد/نفرولوژی): ارزیابی دقیق سود و زیان در بارداری ضروری است. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی): پایش کلسیم نوزاد در صورت مصرف مادر الزامی است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص سیناکالست (میمپارا / سیناپار) با افزایش حساسیت گیرنده‌های حسگر کلسیم روی غده پاراتیروئید، ترشح بیش از حد هورمون پاراتیروئید (PTH) را در بیماران دیالیزی و مبتلایان به پرکاری پاراتیروئید مهار کرده و سطح کلسیم و فسفر خون را کنترل می‌کند. [۱][۴]
تعدیل‌کننده آلوستریک مثبت گیرنده حسگر کلسیم (CaSR) بر سطح سلول‌های اصلی غده پاراتیروئید. با افزایش حساسیت CaSR به کلسیم خارج‌سلولی، آستانه مهار ترشح PTH را پایین آورده و سطح سرمی PTH، کلسیم، فسفر و حاصل‌ضرب کلسیم-فسفر (Ca × P) را کاهش می‌دهد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان پرکاری ثانویه پاراتیروئید (Secondary Hyperparathyroidism) در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه (CKD) تحت دیالیز [۱][۲][۵]
- کاهش هایپرکلسمی (کلسیم بالای خون) در کارسینوم پاراتیروئید یا پرکاری اولیه پاراتیروئید در بیمارانی که کاندید جراحی پاراتیروئیدکتومی نیستند [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تنظیم دقیق دوز از (۳۰ میلی‌گرم، ۶۰ میلی‌گرم، ۹۰ میلی‌گرم) بر اساس پاسخ هورمونی/متابولیک و آزمایش‌های دوره‌ای تحت نظر متخصص غدد یا زنان (مدت درمان: طبق تقویم درمانی یا به صورت درمان نگهدارنده همراه با پایش آزمایشگاهی دوره‌ای) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (افزایش جذب) (مصرف همراه با غذا فراهمی زیستی سیناکالست را ۵۰ تا ۸۰ درصد افزایش می‌دهد.)
قرص را کامل ببلعید (نصف کردن یا خرد کردن قرص سیناکالست ممنوع است) (قرص‌های سیناکالست باید به صورت سالم و کامل همراه غذا بلعیده شوند.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
یک‌بار در روز همراه با وعده اصلی غذا (یا هر ۱۲ ساعت در کارسینوم پاراتیروئید) (حفظ پایداری سرمی PTH و کلسیم.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با نظر مستقیم فوق‌تخصص غدد/نفرولوژی): ارزیابی دقیق سود و زیان در بارداری ضروری است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی): پایش کلسیم نوزاد در صورت مصرف مادر الزامی است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- پایین بودن کلسیم خون (هیپوکلسمی: کلسیم اصلاح‌شده سرم کمتر از حد نرمال در زمان شروع درمان)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش دو برابری سطح سیناکالست و خطر افت شدید کلسیم خون [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: سیناکالست مهارکننده قوی CYP2D6 است و سطح خونی این داروها را به شدت بالا می‌برد [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سیناکالست (Cinacalcet)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/cinacalcet.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 08066 | کد جهانی WHO ATC: H05BX01 (Cinacalcet).