دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کلوبوتینول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف کلوبوتینول در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت تش
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کلوبوتینول با اثر مستقیم بر مرکز سرفه در ساقه مغز، آستانه تحریک سرفه را بالا برده و سرفه‌های خشک، تحریکی و شبانه (بدون خلط) را آرام می‌سازد. [۱][۴]
آگونیست گیرنده‌های سیگما-۱ (Sigma-1) در مرکز سرفه بصل‌النخاع (Medulla oblongata) و آنتاگونیست غیررقابتی گیرنده‌های NMDA گلوتامات که بدون ایجاد تضعیف تنفسی اپیوئیدی در دوز درمانی، رفلکس سرفه را مهار می‌کند (همراه با مهار بازجذب سروتونین). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- تسکین علامتی سرفه‌های خشک، تحریکی و بدون خلط با منشأ مرکزی در عفونت‌های حاد تنفسی [۱][۲][۵]
- کاهش حملات سرفه شبانه و سرفه‌های ناشی از تحریک نای و برونش [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲قرص ۴۰ میلی‌گرم: ۱ تا ۲ عدد قرص سه بار در روز (هر ۸ ساعت؛ ۱۲۰ تا ۲۴۰ میلی‌گرم در روز) | قطره خوراکی: ۲۰ تا ۴۰ قطره در کمی آب یا مایعات سه بار در روز (مدت درمان: کوتاه‌مدت (حداکثر ۵ تا ۷ روز)) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (در صورت تحریک ملایم معده، همراه با کمی غذا یا شیر مصرف شود) (غذا اثری بر جذب گوارشی دکسترومتورفان ندارد؛ مصرف با یک لیوان آب توصیه می‌شود.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
هر ۶ تا ۸ ساعت در صورت نیاز (به‌ویژه یک نوبت پیش از خواب برای آرام کردن سرفه شبانه) (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف کلوبوتینول در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت تشخیص ضرورت بالینی توسط پزشک مجاز است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- مصرف همزمان یا طی ۱۴ روز اخیر با مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs مانند سلژیلین، ترانیل‌سیپرومین، فورازولیدون) و لاینزولید — خطر سندرم سروتونین کشنده!
- کودکان زیر ۴ سال (ممنوعیت رسمی FDA برای تمام شربت‌ها و قطره‌های ضدسرفه و سرماخوردگی در زیر ۴ سال)
- سرفه‌های خلط‌دار و продукتیو، آسم برونشیال حاد، برونشیت مزمن همراه با خلط غلیظ یا نارسایی تنفسی (سرکوب سرفه باعث تجمع خلط در ریه می‌شود)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تجمع خطرناک سروتونین در سیستم عصبی مرکزی و بروز سندرم سروتونین (تب شدید، کلونوس و تشنج، تاکی‌کاردی و ناپایداری فشار خون)! [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: توقف متابولیسم کبدی دکسترومتورفان، افزایش چندبرابری سطح خونی دارو و بروز مسمومیت عصبی، سرگیجه شدید و گیجی. [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: تشدید خواب‌آلودگی، سرگیجه و تضعیف سیستم عصبی مرکزی. [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کلوبوتینول (Clobutinol)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00315 | کد جهانی WHO ATC: R05DB03 (Clobutinol).