دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کلشیسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (نیازمند احتیاط و تجویز مستقیم متخصص): در مادران مبتلا به تب مدیترانه‌ای فامیلی (FMF) ادامه کلشیسین در باردا
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج تنظیم گردد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص کلشیسین یک مسکن معمولی نیست؛ بلکه به طور اختصاصی مهاجرت گلبول‌های سفید به سمت کریستال‌های اسید اوریک در مفصل را متوقف کرده و درد و التهاب شدید حمله حاد نقرس، بیماری بهجت، پریکاردیت و تب مدیترانه‌ای فامیلی (FMF) را درمان می‌کند. [۱][۴]
اتصال به پروتئین توبولین و مهار پلیمریزاسیون میکروتوبول‌ها در لکوسیت‌ها (به‌ویژه نوتروفیل‌ها) که کموتاکسی، دگرانولاسیون و فعال‌سازی کمپلکس التهابی اینفلامازوم NLRP3 و آزادسازی اینترلوکین-۱ بتا (IL-1β) در پاسخ به کریستال‌های مونوسدیم اورات را متوقف می‌سازد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان حمله حاد نقرس (Gout Flare) در ساعات اولیه شروع درد مفصل و پیشگیری از حملات نقرس هنگام شروع آلوپورینول/فبوکسوستات [۱][۲][۵]
- درمان و پیشگیری از حملات تب مدیترانه‌ای فامیلی (FMF) و آمیلوئیدوز ثانویه به آن [۱][۲][۵]
- درمان پریکاردیت حاد و راجعه (التهاب پرده دور قلب) و بیماری بهجت [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲بلافاصله با شروع اولین علامت حمله نقرس: ۱ میلی‌گرم (۱ قرص) یک‌جا و دقیقاً ۱ ساعت بعد ۰.۵ میلی‌گرم (نصف قرص ۱mg) — مجموعاً ۱.۵ میلی‌گرم در روز اول حمله (از تکرار دوزهای ساعتی به روش قدیمی خودداری شود زیرا باعث اسهال سمی شدید می‌گردد!) (مدت درمان: تک‌دوره روز اول حمله؛ و پس از ۱۲ ساعت فاصله، ادامه با دوز پیشگیری ۰.۵ میلی‌گرم ۱ تا ۲ بار در روز تا رفع حمله) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
یک‌بار در روز در ساعت ثابت (یا طبق پروتکل حمله حاد برای کلشیسین) (در حمله حاد نقرس، شروع کلشیسین در ۱۲ تا ۳۶ ساعت اول شروع درد بیشترین اثربخشی را دارد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (نیازمند احتیاط و تجویز مستقیم متخصص): در مادران مبتلا به تب مدیترانه‌ای فامیلی (FMF) ادامه کلشیسین در بارداری با نظر فوق‌تخصص روماتولوژی بررسی می‌شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج تنظیم گردد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به کلشیسین
- مصرف همزمان با کلاریترومایسین، سیکلوسپورین، ایتراکونازول یا وراپامیل در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه یا کبد (خطر مسمومیت کشنده کلشیسین!)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: مهار شدید P-gp و CYP3A4، افزایش چندبرابری غلظت کلشیسین و خطر سرکوب مغز استخوان و مرگ [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش شدید ریسک تخریب عضلانی (میوپاتی و رابدومیولیز) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کلشیسین (Colchicine)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/colchicine.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00348 | کد جهانی WHO ATC: M04AC01 (Colchicine).