دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سیپروهپتادین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف سیپروهپتادین در دوران بارداری باید صرفاً پس از ارزیابی سود و زیان
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱سیپروهپتادین با مسدود کردن اثر ماده هیستامین در بدن، عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و گلو، حساسیت فصلی و کهیر پوستی را برطرف می‌کند. [۱][۴]
آگونیست معکوس (آنتاگونیست رقابتی) گیرنده‌های H1 هیستامینی محیطی و مرکزی به همراه خاصیت آنتی‌موسکارینی و آنتاگونیسم گیرنده سروتونینی 5-HT2. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان علائم آلرژیک، کهیر حاد و مزمن، کهیر ناشی از سرما (Cold Urticaria)، درماتیت آتوپیک و رینیت آلرژیک [۱][۲][۵]
- تحریک اشتها و کمک به وزن‌گیری در بیماران دچار بی‌اشتهایی، لاغری مفرط (کاچکسی) یا کم‌وزنی با نظر پزشک [۱][۲][۵]
- پیشگیری از سردردهای میگرنی و عروقی (به‌ویژه در کودکان و نوجوانان) و درمان کمکی سندرم سروتونین (به دلیل اثر آنتی‌سروتونرژیک 5-HT2) [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با ۴ میلی‌گرم (۱ قرص ۴mg یا ۱۰ سی‌سی شربت) سه بار در روز؛ دوز معمول ۴ تا ۲۰ میلی‌گرم در روز منقسم (در سالمندان و افراد لاغر شروع با نصف قرص شب‌ها به دلیل خواب‌آلودگی شدید) (مدت درمان: دوره کوتاه تا متوسط تحت نظر پزشک) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
شب‌ها پیش از خواب (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف سیپروهپتادین در دوران بارداری باید صرفاً پس از ارزیابی سود و زیان و با تجویز مستقیم پزشک متخصص انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- گلوکوم زاویه بسته و احتباس حاد ادراری (بزرگی شدید پروستات)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سیپروهپتادین (Cyproheptadine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00372 | کد جهانی WHO ATC: R03AC02 (Cyproheptadine).