دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف دیدروژسترون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (مجاز برای حمایت از بارداری صرفاً با تجویز متخصص زنان): برای پیشگیری از سقط مکرر یا زایمان زودرس با نسخه متخص
۲. شیردهی (با نظر پزشک در شیردهی): مصرف دیدروژسترون در دوران شیردهی با نظر متخصص زنان قابل انجام است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص دیدروژسترون (دوفاستون) یک پروژسترون خوراکی بسیار شبیه به هورمون طبیعی بدن است که بدون مهار تخمک‌گذاری، نظم قاعدگی را برقرار کرده و برای حمایت از بارداری در تهدید به سقط و ناباروری تجویز می‌شود. [۱][۴]
اتصال اختصاصی به گیرنده‌های هسته‌ای هورمون‌های استروئیدی (پروژسترونی، استروژنی یا آندروژنی) و تنظیم رونویسی ژن‌های هدف در بافت‌های تولیدمثلی، کبد و استخوان. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- حمایت از فاز لوتئال در درمان‌های ناباروری (IVF/IUI)، پیشگیری از سقط جنین مکرر یا تهدید به سقط و پیشگیری از زایمان زودرس [۱][۲][۵]
- تنظیم ضخامت آندومتر رحم و برقراری تعادل فیزیولوژیک محور هورمونی استروژن-پروژسترون [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تنظیم قاعدگی و تنبلی تخمدان: روزی ۱ تا ۲ عدد قرص از روز ۱۴ یا ۱۶ سیکل قاعدگی به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز (در آندومتریوز با دینوژست ۲mg: روزی ۱ عدد قرص به صورت مستمر روزانه بدون وقفه) (مدت درمان: طبق تقویم درمانی یا به صورت درمان نگهدارنده همراه با پایش آزمایشگاهی دوره‌ای) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (مصرف شب‌ها پس از شام تهوع احتمالی را برطرف می‌کند) (مصرف پس از وعده شام یا قبل از خواب سازگاری گوارشی عالی ایجاد می‌کند.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
هر شب دقیقاً در یک ساعت ثابت (۲۴ ساعت فاصله) (فراموشی یا تغییر ساعت مصرف قرص‌های هورمونی باعث لکه‌بینی و کاهش اثربخشی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (مجاز برای حمایت از بارداری صرفاً با تجویز متخصص زنان): برای پیشگیری از سقط مکرر یا زایمان زودرس با نسخه متخصص زنان استفاده می‌شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با نظر پزشک در شیردهی): مصرف دیدروژسترون در دوران شیردهی با نظر متخصص زنان قابل انجام است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه یا وجود ترومبوز ورید عمقی (DVT)، آمبولی ریه، سکته مغزی یا بیماری عروق کرونر
- میگرن همراه با علائم عصبی/بینایی (میگرن با اورا) و زنان سیگاری بالای ۳۵ سال (برای فرآوردههای استروژنی)
- سرطان پستان فعال یا تومورهای کبدی و بیماری فعال کبدی
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید متابولیسم کبدی استروژن و پروژستین، لکه‌بینی و شکست کامل پیشگیری از بارداری! [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: استروژن قرص‌های ضدبارداری سطح خونی لاموتریژین را تا ۵۰٪ کاهش داده و خطر بروز تشنج را افزایش می‌دهد [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — دیدروژسترون (Dydrogesterone)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 05596 | کد جهانی WHO ATC: G04CA02 (Dydrogesterone).