دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اتامبوتول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف اتامبوتول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱، ۳، ۵
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف اتامبوتول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱اتامبوتول با تخریب دیواره سلولی یا توقف ساخت پروتئین و DNA باکتری‌های بیماری‌زا، عفونت باکتریایی را ریشه‌کن می‌کند (روی سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی ساده اثری ندارد). [۱][۴]
تخریب متابولیسم انرژی، پلیمریزاسیون توبولین یا ساختار DNA پاتوژن هدف. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان خط اول و ترکیبی بیماری سل ریوی و خارج‌ریوی (مایکوباکتریوم توبرکلوزیس) و پیشگیری از سل نهفته [۱][۲][۵]
- جلوگیری از ایجاد مقاومت دارویی باسیل سل در رژیم‌های استاندارد چهاردارویی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۴۰۰ میلی‌گرم) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
با شکم خالی (مگر در تحریک گوارشی) (با شکم خالی مصرف شود؛ مگر اینکه دارو باعث تحریک گوارشی گردد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتیبیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف اتامبوتول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف اتامبوتول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به اتامبوتول یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان عفونت ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اتامبوتول (Ethambutol)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/ethambutol.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00508 | کد جهانی WHO ATC: J01CA04 (Ethambutol).