دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف فیناستراید
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوعیت مطلق مصرف و حتی لمس قرص شکسته توسط زنان باردار (رده X)): مهار تبدیل تستوسترون به DHT باعث ناهنجاری ش
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): در زنان شیرده کاربرد و مجوز مصرف ندارد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص فیناستراید با مهار آنزیمی که هورمون تستوسترون را به فرم قوی‌تر آن (دی‌هیدروتستوسترون یا DHT) تبدیل می‌کند، در دوز ۵ میلی‌گرم باعث کوچک شدن تدریجی پروستات بزرگ‌شده در مردان و در دوز ۱ میلی‌گرم باعث توقف ریزش موی ارثی (الگوی مردانه) می‌شود. [۱][۴]
مهارکننده رقابتی و اختصاصی ایزوآنزیم ۵-آلفا ردوکتاز نوع II که تبدیل تستوسترون به آندروژن قوی‌تر ۵-آلفا دی‌هیدروتستوسترون (DHT) را در غده پروستات، فولیکول‌های موی سر و کبد مسدود کرده و سطح DHT سرم و بافت پروستات را تا ۷۰٪ کاهش می‌دهد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH — دوز ۵ میلی‌گرم) جهت کوچک کردن حجم پروستات، بهبود جریان ادرار و کاهش خطر احتباس حاد ادراری و نیاز به جراحی [۱][۲][۵]
- درمان ریزش موی آندروژنیک با الگوی مردانه (Androgenetic Alopecia — دوز ۱ میلی‌گرم) [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲روزی ۱ عدد قرص ۵ میلی‌گرم یک‌بار در روز (همراه یا بدون غذا، به تنهایی یا همراه با کپسول تامسولوسین) (مدت درمان: حداقل ۶ ماه مصرف مداوم برای کاهش سایز پروستات و خطر احتباس حاد ادراری لازم است) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
هشدار حیاتی: خانم‌های باردار یا در سن باروری هرگز نباید قرص شکسته یا خردشده فیناستراید را با دست لمس کنند! (فیناستراید حتی از طریق تماس پوستی با قرص شکسته جذب پوست خانم باردار شده و باعث ناهنجاری دستگاه تناسلی در جنین پسر می‌شود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
روزی ۱ عدد در ساعت ثابت (مصرف منظم روزانه برای حفظ مهار مستمر DHT ضروری است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوعیت مطلق مصرف و حتی لمس قرص شکسته توسط زنان باردار (رده X)): مهار تبدیل تستوسترون به DHT باعث ناهنجاری شدید اندام تناسلی خارجی در جنین پسر می‌شود؛ زنان باردار حتی نباید به قرص نصف‌شده یا پودرشده فیناستراید دست بزنند. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): در زنان شیرده کاربرد و مجوز مصرف ندارد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- بارداری و زنان در سنین باروری بدون محافظت
- کودکان و نوجوانان
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: فیناستراید سطح سرمی PSA را ۵۰٪ پایین می‌آورد؛ پزشک خود را پیش از تفسیر آزمایش PSA مطلع سازید [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — فیناستراید (Finasteride)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00535 | کد جهانی WHO ATC: G04CB01 (Finasteride).