دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف فسفومایسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک متخصص): رعایت دقیق رده ایمنی بارداری تحت نظر پزشک معالج. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱ساشه پودر فسفومایسین ترومتامول (مونورال ۳ گرم) یک آنتیبیوتیک تک‌دوز اختصاصی مجاری ادراری است که با حل شدن در یک لیوان آب و مصرف در یک نوبت، تا ۴۸ ساعت غلظت باکتری‌کش بسیار بالایی در مثانه ایجاد کرده و عفونت حاد مثانه (سیستیت) را درمان می‌کند. [۱][۴]
آنتیبیوتیک باکتریوسیدال مشتق اسید فسفونیک که با غیرفعال کردن آنزیم پیروویل ترانسفراز (MurA)، نخستین مرحله سنتز دیواره سلولی باکتری‌های گرم منفی و گرم مثبت (از جمله E. coliهای مقاوم ESBL) را مسدود کرده و چسبندگی باکتری به اپی‌تلیوم مثانه را مهار می‌کند. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان اختصاصی عفونت حاد و بدون عارضه مثانه و مجاری ادراری تحتانی (سیستیت حاد باکتریایی ناشی از E. coli و انتروکوک) [۱][۲][۵]
- پیشگیری طولانی‌مدت (پروفیلاکسی شبانه) از عفونت‌های ادراری مکرر و راجعه در بانوان (در نیتروفورانتوئین) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲عفونت حاد بدون عارضه مثانه در خانم‌ها: ۱ ساشه ۳ گرمی حل‌شده در نصف لیوان آب سرد به صورت تک‌دوز (ترجیحاً شب هنگام خواب پس از تخلیه کامل مثانه) (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
محتویات ساشه را در نصف لیوان آب سرد حل کرده و شب هنگام خواب پس از تخلیه کامل مثانه میل کنید (مصرف ساشه فسفومایسین شب‌ها پس از ادرار کردن باعث می‌شود دارو تمام طول شب در مثانه باقی بماند و بیشترین اثر باکتری‌کشی را داشته باشد.)
تکان دادن بطری پیش از مصرف و اندازه‌گیری دقیق با پیمانه مدرج استاندارد (نه قاشق خانگی) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق برنامه دوزینگ پزشک معالج (رعایت نظم زمانی مصرف برای اثربخشی کامل.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک متخصص): رعایت دقیق رده ایمنی بارداری تحت نظر پزشک معالج. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط شناخته‌شده به فسفومایسین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — فسفومایسین (Fosfomycin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/fosfomycin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 24205 | کد جهانی WHO ATC: J01CA04 (Fosfomycin).