دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف هپارین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (صرفاً با تجویز مستقیم متخصص زنان، قلب یا هماتولوژی): هپارین سدیم از جفت عبور نمی‌کند و ضدانعقاد انتخابی در د
۲. شیردهی (قابل استفاده تحت نظر پزشک): طبق دستور پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول/ویال هپارین سدیم با مهار سریع فاکتورهای انعقادی خون، از تشکیل و گسترش لخته در عروق (در سکته قلبی، آمبولی ریه، ترومبوز وریدی و دیالیز) جلوگیری می‌کند. [۱][۴]
تقویت آنتی‌ترومبین III (مهار فاکتورهای Xa و IIa)، فعال‌سازی پلاسمینوژن به پلاسمین برای لیز لخته فیبرینی (آلتپلاز/رتپلاز/استرپتوکیناز) یا مهار گیرنده گلیکوپروتئین IIb/IIIa پلاکتی (تیروفیبان/اپتی‌فیباتاید). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- پیشگیری و درمان ترومبوز وریدهای عمقی پا (DVT) و آمبولی ریه (PE) و جلوگیری از عود لخته خون [۱][۲][۵]
- پیشگیری از سکته مغزی و آمبولی سیستمیک در بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) یا دارای دریچه‌های مصنوعی قلب (در وارفارین و هپارین) [۱][۲]
- پیشگیری از تشکیل لخته وریدی پس از جراحی‌های بزرگ ارتوپدی (تعویض مفصل زانو و لگن) و در بیماران بستری کم‌تحرک [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تجویز به فرم آمپول / ویال تزریقی (۵۰۰۰ واحد/۱ میلی‌لیتر، ۵۰۰۰ واحد، ۱۰۰۰۰ واحد) از مسیر مجاز (وریدی آهسته، انفوزیون در سرم، عضلانی عمیق یا زیرجلدی) بر اساس شدت علائم بالینی، وزن بیمار و وضعیت همودینامیک تحت نظارت پزشک (مدت درمان: تک‌نوبت در اورژانس یا دوره کوتاه بستری تا امکان تغییر به درمان خوراکی) [۱][۲][۵]
تجویز دقیق با پمپ انفوزیون یا سرنگ کالیبره تحت پایش آزمایش‌های انعقادی (CBC, PT, PTT) (رعایت دقیق دوز و سرعت تزریق برای پیشگیری از خونریزی یا ترومبوز الزامی است.)
حل کردن ملایم ویال‌های پودر فاکتور انعقادی/ترومبولیتیک بدون تکان دادن شدید و ایجاد کف (تکان دادن شدید ویال‌های پروتئینی (فاکتور ۸، ۹، ۷، فیبرینوژن، آلتپلاز) باعث دناتوره شدن ساختار پروتئین دارو می‌شود.)
درمان تحت نظارت مستقیم پزشک متخصص انجام می‌شود.
بر اساس پروتکل هماتولوژی، قلب یا اورژانس (فواصل دوز بر مبنای سطح فاکتور یا آزمایش PTT/INR تنظیم می‌گردد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (صرفاً با تجویز مستقیم متخصص زنان، قلب یا هماتولوژی): هپارین سدیم از جفت عبور نمی‌کند و ضدانعقاد انتخابی در دوران بارداری تحت نظر متخصص قلب و زنان محسوب می‌شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (قابل استفاده تحت نظر پزشک): طبق دستور پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- خونریزی فعال داخلی، سابقه سکته مغزی هموراژیک، جراحی اخیر مغز و نخاع یا فشار خون شدید کنترل‌نشده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید خطر خونریزی‌های ماژور [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — هپارین (Heparin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/heparin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00624 | کد جهانی WHO ATC: B01AB01 (Heparin).