دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف هیدروکینون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): مصرف موضعی هیدروکینون در دوران بارداری به دلیل جذب پوستی ممنوع است. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی (روی نوک سینه پیش از شیردهی مالیده نشود)): به دلیل جذب سیستمیک بسیار ناچیز، در صورت عدم تماس م
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱هیدروکینون مستقیماً در لایه‌های اپیدرم و درم پوست اثر کرده و ضایعات التهابی، عفونی یا پوستی را با حداقل جذب خونی درمان می‌کند. [۱][۴]
نفوذ موضعی از لایه شاخی پوست (Stratum Corneum) و اثر هدفمند بر سلول‌های اپیدرم، ملانوسیت‌ها یا فولیکول‌های مو متناسب با فارماکولوژی Hydroquinone. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کم‌رنگ کردن تدریجی لک‌های تیره پوستی (هایپرپیگمانتاسیون) شامل ملاسما (لک بارداری)، کلوآسما، کک‌ومک (Freckles) و لک‌های ناشی از آفتاب یا التهاب جوش (PIH) [۱][۲][۵]
- مهار آنزیم تیروزیناز و کاهش تولید ملانین اضافی در ملانوسیت‌های اپیدرم [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲یک لایه نازک و یکنواخت از کرم موضعی (۴ ٪) ۱ تا ۲ بار در روز روی پوست کاملاً تمیز و خشک موضع مالیده شود (مدت درمان: ۲ تا ۴ هفته یا طبق دوره تعیین‌شده توسط متخصص پوست) [۱][۲][۵]
مصرف صرفاً موضعی خارجی روی پوست (خوردن یا تماس با چشم ممنوع است) (دارو روی پوست تمیز و خشک موضع استفاده می‌شود و ارتباطی با وعده غذایی ندارد.)
فقط یک لایه نازک روی موضع بمالید؛ قبل و بعد از مصرف دست‌ها را بشویید (استفاده از مقدار زیاد پماد یا بستن روی آن با نایلون (پانسمان بسته) جذب خونی و عوارض پوستی را افزایش می‌دهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
شب‌ها روی پوست خشک و تمیز (در طول روز حتماً ضدآفتاب بزنید!) (رتینوئیدها و هیدروکینون در برابر نور آفتاب حساس هستند و پوست را نیز به آفتاب حساس می‌کنند؛ لذا فقط شب‌ها استفاده می‌شوند.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): مصرف موضعی هیدروکینون در دوران بارداری به دلیل جذب پوستی ممنوع است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی (روی نوک سینه پیش از شیردهی مالیده نشود)): به دلیل جذب سیستمیک بسیار ناچیز، در صورت عدم تماس مستقیم دهان نوزاد با موضع ایمن است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت شناخته‌شده به هیدروکینون
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: همواره لیست داروهای مصرفی خود را با پزشک یا داروساز بررسی نمایید.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — هیدروکینون (Hydroquinone)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02006 | کد جهانی WHO ATC: D01AC01 (Hydroquinone).