دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف هیدروکسیزین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول — خطر عوارض جنینی)): مصرف هیدروکسیزین در دوران بارداری (به‌ویژه
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱هیدروکسیزین با مسدود کردن اثر ماده هیستامین در بدن، عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و گلو، حساسیت فصلی و کهیر پوستی را برطرف می‌کند و همچنین اثر ضداضطراب و آرام‌بخش دارد. [۱][۴]
آگونیست معکوس (آنتاگونیست رقابتی) گیرنده‌های H1 هیستامینی محیطی و مرکزی به همراه خاصیت آنتی‌موسکارینی. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- تسکین خارش شدید پوستی ناشی از کهیر مزمن، اگزما، درماتیت آتوپیک و درماتیت تماسی در بزرگسالان و کودکان [۱][۲][۵]
- کنترل کوتاه‌مدت اضطراب، تنش عصبی و بی‌قراری حاد در بزرگسالان [۱][۲][۵]
- ایجاد آرام‌بخشی (Sedation) قبل و بعد از بیهوشی عمومی و کنترل تهوع و استفراغ پس از جراحی [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲خارش و کهیر پوستی: ۲۵ میلی‌گرم (۱ قرص ۲۵mg یا ۱۲.۵ سی‌سی شربت) شب هنگام خواب، و در صورت نیاز ۲۵ میلی‌گرم ۳ تا ۴ بار در روز (حداکثر ۱۰۰ میلی‌گرم در روز؛ در سالمندان حداکثر ۵۰ میلی‌گرم در روز) | کنترل اضطراب: ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم تا ۳–۴ بار در روز (مدت درمان: بر اساس کنترل خارش یا اضطراب تحت نظر پزشک) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
شب‌ها پیش از خواب (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول — خطر عوارض جنینی)): مصرف هیدروکسیزین در دوران بارداری (به‌ویژه در سه‌ماهه اول) به دلیل عبور از جفت و خطر ناهنجاری‌های جنینی یا علائم محرومیت و خواب‌آلودگی نوزاد ممنوع است؛ در صورت نیاز به درمان آلرژی یا خارش در بارداری با پزشک متخصص مشورت شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- گلوکوم زاویه بسته و احتباس حاد ادراری (بزرگی شدید پروستات)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — هیدروکسیزین (Hydroxyzine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00650 | کد جهانی WHO ATC: R03AC02 (Hydroxyzine).