دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کتوکونازول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف کتوکونازول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱، ۳،
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف کتوکونازول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود.
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کتوکونازول با تخریب غشای محافظ سلول‌های قارچی، عفونت‌های قارچی پوست، ناخن، دهان، واژن یا اندام‌های داخلی را ریشه‌کن می‌نماید. [۱][۴]
مهار آنزیم سیتوکروم P450 14-آلفا دمتیلاز (در آزول‌ها) یا اسکوالن اپوکسیداز (در تربینافین) و توقف سنتز ارگوسترول غشای سلولی قارچ. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان کاندیدیاز مخاطی (واژینال، دهان و مری) و عفونت‌های قارچی سیستمیک و مهاجم (کاندیدمی، آسپرژیلوزیس، کریپتوکوکوزیس و موکورمایکوزیس) [۱][۲][۵]
- پیشگیری از عفونت‌های قارچی عمیق و عودکننده در بیماران مستعد یا دارای نقص ایمنی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۲ ٪، ۲۰۰ میلی‌گرم) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (افزایش جذب) (برای افزایش فراهمی زیستی (جذب دارو) با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتیبیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف کتوکونازول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف کتوکونازول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به کتوکونازول یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: مهار شدید CYP3A4، افزایش چندبرابری سمیت استاتین (رابدومیولیز) و افزایش شدید INR و خونریزی [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کتوکونازول (Ketoconazole)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00725 | کد جهانی WHO ATC: J02AB02 (Ketoconazole).