دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف لیوتیرونین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (در بارداری لووتیروکسین (T4) بر لیوتیرونین ارجح است): مغز جنین به عبور T4 مادر از جفت وابسته است و لیوتیرونین
۲. شیردهی (ایمن در دوزهای فیزیولوژیک): در مقادیر فیزیولوژیک جایگزینی در دوران شیردهی مجاز است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص لیوتیرونین فرم سنتتیک هورمون فعال تیروئید (T3) است که برخلاف لووتیروکسین نیازی به تبدیل شدن در بافت‌ها ندارد و با شروع اثر بسیار سریع در درمان کم‌کاری شدید تیروئید، کمای میکس‌ادم و پروتکل‌های آمادگی سرطان تیروئید استفاده می‌شود. [۱][۴]
ایزومر سنتتیک L-تری‌یدوتیرونین (T3) که با میل ترکیبی ۴ برابر بیشتر از T4 به گیرنده‌های هسته‌ای تیروئید (TRα و TRβ) متصل شده و رونویسی ژن‌های تنظیم‌کننده متابولیسم پایه، مصرف اکسیژن میتوکندریایی، گلیکوژنولیز و برون‌ده قلبی را مستقیماً فعال می‌کند. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- جایگزینی هورمون تیروئید در کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) در موارد اختلال تبدیل محیطی T4 به T3 [۱][۲][۵]
- سرکوب TSH و جایگزینی کوتاه‌مدت پیش از اسکن یا درمان با ید رادیواکتیو در سرطان تمایزیافته تیروئید (به دلیل پاکسازی سریع پس از قطع) [۱][۲][۵]
- تست تشخیصی سرکوب تیروئید (T3 Suppression Test) و درمان کمای میکس‌ادم [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع درمان با دوز پایه از (۲۵ میکروگرم) به شکل قرص در فواصل زمانی منظم شبانه‌روز (هر ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت بسته به نیمه‌عمر دارو) مطابق پروتکل درمانی «دیابت، غدد و متابولیسم» (مدت درمان: بر اساس دوره تعیین‌شده توسط پزشک متخصص و ارزیابی پاسخ بالینی) [۱][۲][۵]
با شکم خالی (۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا) (برای افزایش فراهمی زیستی با شکم خالی (یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد از غذا) مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
صبح‌ها ناشتا (یا در دوزهای منقسم طبق دستور فوق‌تخصص غدد) (مصرف در شب باعث بی‌خوابی و تپش قلب شبانه می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (در بارداری لووتیروکسین (T4) بر لیوتیرونین ارجح است): مغز جنین به عبور T4 مادر از جفت وابسته است و لیوتیرونین (T3) به خوبی از سد خونی-مغزی جنین عبور نمی‌کند؛ لذا در بارداری لووتیروکسین داروی استاندارد است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ایمن در دوزهای فیزیولوژیک): در مقادیر فیزیولوژیک جایگزینی در دوران شیردهی مجاز است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- نارسایی درمان‌نشده غده فوق‌کلیه (Adrenal Insufficiency)
- سکته قلبی حاد اخیر یا تیروتوکسیکوز درمان‌نشده
- استفاده خودسرانه به عنوان داروی لاغری و چربی‌سوزی در افراد دارای تیروئید نرمال (خطر ایست قلبی و آریتمی کشنده!)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش کاتابولیسم فاکتورهای انعقادی و افزایش شدید INR و خطر خونریزی [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: تشدید خطر آریتمی قلبی و تحریک سمپاتیک [۱][۲][۵]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیکاهش شدید جذب گوارشی هورمون تیروئید [۱، ۲، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — لیوتیرونین (Liothyronine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00763 | کد جهانی WHO ATC: H03AA02 (Liothyronine).