دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف مترونیدازول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف مترونیدازول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱، ۳،
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف مترونیدازول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود.
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱مترونیدازول با فلج کردن سیستم عصبی یا اختلال در جذب قند و DNA انگل‌ها، کرم‌های روده‌ای، تک‌یاخته‌ها (ژیاردیا، آمیب، تریکوموناس) و باکتری‌های بی‌هوازی را از بین می‌برد. [۱][۴]
تخریب متابولیسم انرژی، پلیمریزاسیون توبولین یا ساختار DNA پاتوژن هدف. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان عفونت‌های تک‌یاخته‌ای شامل ژیاردیاز روده‌ای، آمیبیاز روده‌ای و آبسه آمیبی کبد، و تریکومونیاز واژینال (درمان همزمان زوجین) [۱][۲][۵]
- درمان عفونت‌های باکتری‌های بی‌هوازی در حفره شکم، لگن، واژینوز باکتریایی، عفونت‌های شدید لثه و ریشه‌کنی هلیکوباکتر پیلوری معده [۱][۲]
- درمان کولیت با غشای کاذب ناشی از کلستریدیوئیدس دیفیسیل (C. difficile) و پیشگیری از عفونت پس از جراحی‌های روده بزرگ [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲عفونت‌های بی‌هوازی و دندان: ۵۰۰ میلی‌گرم (۲ قرص ۲۵۰mg یا ۱ قرص ۵۰۰mg) هر ۸ ساعت همراه با غذا | واژینوز باکتریایی: ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۱۲ ساعت به مدت ۷ روز (یا ژل واژینال ۰.۷۵٪ هر شب ۱ اپلیکاتور به مدت ۵ شب) | ژیاردیاز: ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۸ ساعت به مدت ۵ تا ۷ روز (مدت درمان: ۵ تا ۱۰ روز کامل) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتیبیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف مترونیدازول در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف مترونیدازول در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به مترونیدازول یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان و تا ۷۲ ساعت پس از اتمام این دارو باعث واکنش شدید دی‌سولفیرام (استفراغ شدید، تپش قلب و گرگرفتگی) می‌شود (ممنوعیت مطلق!).
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — مترونیدازول (Metronidazole)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00843 | کد جهانی WHO ATC: J01XD01 (Metronidazole).