دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف مایکوفنولیک اسید
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوعیت مطلق در بارداری (هشدار جعبه سیاه تراتوژنیسیته شدید!)): مایکوفنولات (سل‌سپت) و لفلونوماید/تریفلوئونوم
۲. شیردهی (پرهیز در دوران شیردهی): طبق نظر فوق‌تخصص معالج تصمیم‌گیری شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کپسول/قرص مایکوفنولیک اسید با مهار تکثیر لنفوسیت‌های T و B سیستم ایمنی، از رد شدن عضو پیوندشده (کلیه، کبد، قلب) جلوگیری کرده و بیماری‌های شدید خودایمنی را کنترل می‌کند. [۱][۴]
مهارکننده انتخابی، غیررقابتی و برگشت‌پذیر آنزیم اینوزین مونوفسفات دهیدروژناز (IMPDH) که مسیر سنتز دِنوو نوکلئوتیدهای گوانوزین را در لنفوسیت‌های T و B مسدود می‌کند. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- پیشگیری از رد پیوند عضو (Prophylaxis of Organ Rejection) در بیماران گیرنده پیوند کلیه، کبد، قلب و ریه در ترکیب با کورتیکواستروئیدها [۱][۲][۵]
- درمان بیماری‌های خودایمنی شدید شامل لوپوس نفریت، آرتریت روماتوئید مقاوم، پسوریازیس شدید، سندرم نفروتیک، میاستنی گراویس و بیماری التهابی روده [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع درمان با دوز پایه از (۳۶۰ میلی‌گرم) به شکل قرص مقاوم به اسید در فواصل زمانی منظم شبانه‌روز (هر ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت بسته به نیمه‌عمر دارو) مطابق پروتکل درمانی «داروهای تخصصی و بیمارستانی» (مدت درمان: بر اساس دوره تعیین‌شده توسط پزشک متخصص و ارزیابی پاسخ بالینی) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (ولی در داروهای پیوند همواره به یک روش ثابت نسبت به غذا مصرف شود) (حفظ جذب یکنواخت و کاهش عوارض گوارشی.)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز می‌شود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعات کاملاً ثابت (هر ۱۲ ساعت یا هر ۲۴ ساعت طبق نسخه فوق‌تخصص) (در داروهای پیوند عضو و خودایمنی، حتی چند ساعت تاخیر در مصرف دارو می‌تواند سطح خونی دارو را مختل کند.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوعیت مطلق در بارداری (هشدار جعبه سیاه تراتوژنیسیته شدید!)): مایکوفنولات (سل‌سپت) و لفلونوماید/تریفلوئونومید به شدت تراتوژن هستند؛ پیش از اقدام به بارداری باید طبق پروتکل فوق‌تخصص (یا شست‌وشو با کلستیرامین برای لفلونوماید) قطع و جایگزین شوند. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (پرهیز در دوران شیردهی): طبق نظر فوق‌تخصص معالج تصمیم‌گیری شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- عفونت‌های شدید و فعال کنترل‌نشده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تزریق واکسن زنده در بیماران تحت درمان با سرکوب‌کننده‌های ایمنی به دلیل خطر عفونت منتشر ممنوع است [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — مایکوفنولیک اسید (Mycophenolic Acid)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 11607 | کد جهانی WHO ATC: V03AB01 (Mycophenolic Acid).