دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف نیستاتین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف نیستاتین در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف نیستاتین در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱نیستاتین با تخریب غشای محافظ سلول‌های قارچی، عفونت‌های قارچی پوست، ناخن، دهان، واژن یا اندام‌های داخلی را ریشه‌کن می‌نماید. [۱][۴]
مهار آنزیم سیتوکروم P450 14-آلفا دمتیلاز (در آزول‌ها) یا اسکوالن اپوکسیداز (در تربینافین) و توقف سنتز ارگوسترول غشای سلولی قارچ. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان عفونت‌های قارچی مخاطی و پوستی شامل کاندیدیاز ولووواژینال (قارچ واژن)، برفک دهان و کچلی‌های قارچی پوست [۱][۲][۵]
- پیشگیری از عفونت‌های قارچی عمیق و عودکننده در بیماران مستعد یا دارای نقص ایمنی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با کمترین دوز استاندارد از (۱۰۰۰۰۰ واحد، ۱۰۰۰۰۰ واحد/۱ میلی‌لیتر، ۵۰۰۰۰۰ واحد) یک یا دو بار در روز در ساعت ثابت و تیتراسیون طی ۲ تا ۴ هفته بر اساس پاسخ فشار خون و ضربان قلب (مدت درمان: درمان نگهدارنده مستمر و طولانی‌مدت تحت نظر متخصص قلب و داخلی) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا با یک لیوان کامل آب (تضمین جذب کامل و پیشگیری از تحریک گوارشی.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتیبیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز پزشک متخصص): مصرف نیستاتین در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف نیستاتین در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به نیستاتین یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان عفونت ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — نیستاتین (Nystatin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/nystatin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00923 | کد جهانی WHO ATC: J01CA04 (Nystatin).