دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف امپرازول
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (قابل مصرف با نظر پزشک): در صورت عدم پاسخ رفلاکس بارداری به آنتی‌اسیدها، با تجویز پزشک ایمن است. [۱، ۳]
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی): مقدار بسیار ناچیزی در شیر ترشح می‌شود و در معده نوزاد غیرفعال می‌گردد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱امپرازول با خاموش کردن پمپ‌های تولید اسید در دیواره معده، سوزش سردل، رفلاکس اسید به مری، گاستریت و زخم‌های معده و اثنی‌عشر را درمان می‌کند. [۱][۴]
پیش‌داروی بنزیمیدازول که در محیط اسیدی کانالیکول‌های ترشحی سلول‌های جداری (Parietal cells) معده فعال شده و آنزیم H+/K+ ATPase را به صورت کووالانسی مهار می‌کند. همچنین یک مهارکننده شناخته‌شده آنزیم کبدی CYP2C19 است. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) و ازوفاژیت فرسایشی [۱][۲][۵]
- درمان زخم فعال اثنی‌عشر و زخم خوش‌خیم معده [۱][۳][۵]
- ریشه‌کنی باکتری هلیکوباکتر پیلوری (همراه با آنتی‌بیوتیک‌ها) و سندرم زولینجر-الیسون [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
- پیشگیری از زخم استرسی معده در بیماران پرخطر و مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت کورتون یا مسکن — علت تجویز: حفظ pH بالای ۴ در معده برای جلوگیری از آسیب مخاطی. [۲]
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۲۰ میلی‌گرم (۱ کپسول) یک‌بار در روز، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از وعده صبحانه (در موارد شدید یا مقاوم: ۴۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز یا ۲۰ میلی‌گرم صبح و شب قبل از غذا) (مدت درمان: ۴ تا ۸ هفته دوره استاندارد درمانی) [۱][۲][۵]
وابسته به شکل دارویی و دوز مصرفی (Esomeprazole: حداقل ۱ ساعت قبل از غذا | Omeprazole (Cap): بلافاصله قبل از غذا (لقمه اول) — حداقل یک ساعت قبل از غذا مصرف شود (غذا جذب اس‌امپرازول را تا ۴۳–۵۳٪ کاهش می‌دهد)..)
کپسول کامل بلعیده شود (جویدن گرانول‌های داخل کپسول ممنوع!) (در صورت مشکل بلع، کپسول را باز کرده و دانه‌ها را بدون جویدن روی یک قاشق پوره سیب ریخته و قورت دهید.)
به محض یادآوری مصرف کنید؛ اگر نزدیک نوبت بعدی است نوبت فراموش‌شده را رها کنید.
صبح‌ها ناشتا، نیم ساعت پیش از صبحانه (بیشترین تعداد پمپ‌های پروتون در وعده صبحانه فعال می‌شوند.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (قابل مصرف با نظر پزشک): در صورت عدم پاسخ رفلاکس بارداری به آنتی‌اسیدها، با تجویز پزشک ایمن است. [۱][۳]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ایمن در شیردهی): مقدار بسیار ناچیزی در شیر ترشح می‌شود و در معده نوزاد غیرفعال می‌گردد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط به امپرازول یا سایر بنزیمیدازول‌ها (پنتوپرازول، لانزوپرازول)
- مصرف همزمان با داروی ضدویروس ریلپیویرین (Rilpivirine)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: مهار آنزیم CYP2C19 و کاهش شدید اثر ضدلخته کلوپیدوگرل (خطر گرفتگی استنت قلبی) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: تأخیر در دفع کلیوی متوترکسات و افزایش سمیت [۱][۲]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیکاهش جذب داروهای وابسته به محیط اسیدی معده [۱، ۲، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — امپرازول (Omeprazole)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/omeprazole.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00931 | کد جهانی WHO ATC: A02BC01 (Omeprazole).