دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اندانسترون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (در سه‌ماهه اول فقط در صورت شکست خط اول (ویتامین B6/دوکسیلامین)): در ویار شدید بارداری (Hyperemesis Gravidaru
۲. شیردهی (قابل استفاده کوتاه‌مدت با نظر پزشک): مقادیر کمی وارد شیر می‌شود؛ در دوره‌های کوتاه ۱ تا ۲ روزه معمولاً ایمن ا
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱اندانسترون (دمیترون) با مسدود کردن گیرنده‌های سروتونین در مرکز استفراغ مغز و عصب واگ روده، تهوع و استفراغ شدید ناشی از گاستروانتریت، جراحی یا شیمی‌درمانی را بدون ایجاد خواب‌آلودگی یا عارضه قفل شدن گردن (برخلاف متوکلوپرامید) متوقف می‌کند. [۱][۴]
آنتاگونیست انتخابی گیرنده سروتونینی 5-HT3 هم در پایانه اعصاب آوران واگ در دستگاه گوارش (محیطی) و هم در منطقه ماشه‌ای گیرنده شیمیایی (CTZ) در کف بطن چهارم مغز (مرکزی). فاقد اثر مهاری روی گیرنده‌های دوپامینی D2 است و بنابراین عوارض اکستراپیرامیدال (دیستونی حاد) ایجاد نمی‌کند. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- پیشگیری و درمان تهوع و استفراغ حاد ناشی از شیمی‌درمانی و پرتودرمانی (CINV / RINV) [۱][۲][۵]
- پیشگیری و درمان تهوع و استفراغ پس از اعمال جراحی و بیهوشی (PONV) [۱][۲][۵]
- کنترل استفراغ حاد در گاستروانتریت (مسمومیت غذایی و ویروس گوارشی) جهت پیشگیری از کم‌آبی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲خوراکی: ۴ تا ۸ میلی‌گرم هر ۸ ساعت بر حسب نیاز (حداکثر ۲۴ میلی‌گرم در روز) | تزریقی (آمپول ۴mg/2mL): ۴ میلی‌گرم تزریق آهسته وریدی (طی ۲ تا ۵ دقیقه) یا عضلانی (مدت درمان: ۱ تا ۳ روز در فاز حاد استفراغ) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (تفاوتی ندارد) (مصرف دارو با غذا یا شکم خالی تفاوتی ندارد. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
حداکثر ۱۶ میلی‌گرم در یک نوبت انفوزیون وریدی (معمولاً ۴ تا ۸ میلی‌گرم) (دوزهای تک‌نوبت بالای ۱۶ میلی‌گرم وریدی به دلیل ریسک آریتمی قلبی (Torsades de Pointes) ممنوع است.)
در صورت رفع تهوع نیازی به ادامه خودسرانه نیست.
۳۰ دقیقه قبل از شیمی‌درمانی یا هر ۸ تا ۱۲ ساعت هنگام تهوع شدید (در فرم خوراکی مستقل از غذا مصرف می‌شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (در سه‌ماهه اول فقط در صورت شکست خط اول (ویتامین B6/دوکسیلامین)): در ویار شدید بارداری (Hyperemesis Gravidarum) فقط با تجویز مستقیم متخصص زنان پس از بررسی مزایا و معایب استفاده شود. [۱][۲][۳]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (قابل استفاده کوتاه‌مدت با نظر پزشک): مقادیر کمی وارد شیر می‌شود؛ در دوره‌های کوتاه ۱ تا ۲ روزه معمولاً ایمن است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سندرم مادرزادی طولانی بودن فاصله QT قلبی
- مصرف همزمان با داروی آپومورفین (خطر افت شدید فشار خون و کاهش هوشیاری)
- حساسیت مفرط به اندانسترون یا گرانیسترون
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید خطر آریتمی بطنی خطرناک (Torsades de Pointes) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: اندانسترون اثر ضددردی ترامادول را کاهش می‌دهد و همزمان ریسک سندرم سروتونین را بالا می‌برد [۲][۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اندانسترون (Ondansetron)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02091 | کد جهانی WHO ATC: A04AA01 (Ondansetron).