دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اکسیتوسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم پزشک متخصص): مصرف در بارداری نیازمند بررسی دقیق رده ایمنی توسط متخصص است. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول/ویال/قلم اکسیتوسین یک فرآورده هورمونی تخصصی است که تحت نظر مستقیم متخصص غدد، زنان و نازایی یا ارولوژی طبق تقویم دقیق درمانی تزریق می‌شود. [۱][۴]
اتصال اختصاصی به گیرنده‌های هورمونی هسته‌ای یا غشایی در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد/تیروئید/استخوان (یا مهار لیگاند RANKL در دنوزومب / تحریک استئوبلاست‌ها در تری‌پاراتاید) جهت تنظیم فیزیولوژیک اندام هدف. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- القاء و تقویت انقباضات رحمی حین زایمان، و کنترل خونریزی پس از زایمان (در فرم آمپول) یا تسهیل خروج شیر از پستان (در فرم اسپری بینی) [۱][۲][۵]
- افزایش تون عضلانی میومتر رحم و پیشگیری از عوارض مامایی تحت نظارت مستقیم متخصص زنان و زایمان [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تجویز به فرم آمپول / ویال تزریقی (۱۰ U/۱ میلی‌لیتر، ۵ U/۱ میلی‌لیتر) از مسیر مجاز (وریدی آهسته، انفوزیون در سرم، عضلانی عمیق یا زیرجلدی) بر اساس شدت علائم بالینی، وزن بیمار و وضعیت همودینامیک تحت نظارت پزشک (مدت درمان: تک‌نوبت در اورژانس یا دوره کوتاه بستری تا امکان تغییر به درمان خوراکی) [۱][۲][۵]
تزریق دقیق مطابق مسیر درج‌شده روی آمپول/ویال (زیرجلدی، عضلانی یا وریدی) (رعایت مسیر صحیح تزریق از بروز عوارض موضعی و سیستمیک جلوگیری می‌کند.)
رعایت استریلیتی کامل و آسپیراسیون پیش از تزریق عضلانی آمپول‌های روغنی (اطمینان از عدم ورود نوک سوزن به داخل عروق خونی پیش از تزریق عضلانی.)
در صورت فراموشی یا تاخیر، به ویژه در داروهای هورمونی و باروری، فوراً با پزشک معالج هماهنگ کنید.
مطابق برنامه زمانی و تقویم تجویزشده توسط پزشک معالج (در هورمون‌های باروری (IVF) ساعت دقیق تزریق (مثلاً آمپول HCG یا ستروрелиکس) باید با دقت ساعت و دقیقه رعایت شود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم پزشک متخصص): مصرف در بارداری نیازمند بررسی دقیق رده ایمنی توسط متخصص است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط به اکسیتوسین یا اجزای فرمولاسیون آمپول
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: پیش از تزریق، فهرست کامل داروهای مصرفی بیمار توسط پزشک بررسی گردد [۱][۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اکسیتوسین (Oxytocin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/oxytocin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00939 | کد جهانی WHO ATC: H02AB06 (Oxytocin).