دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف فنیتوئین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوعیت جدی در بارداری (خطر بالای نقص لوله عصبی و ناهنجاری جنین!)): تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر فنی‌توئ
۲. شیردهی (با مشورت پزشک متخصص در شیردهی (پایش شیرخوار از نظر خواب‌آلودگی)): مصرف فنیتوئین در دوران شیردهی باید تحت نظر
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱فنیتوئین با آرام کردن شلیک‌های الکتریکی بیش از حد سلول‌های عصبی در مغز و نخاع، از بروز حملات تشنج جلوگیری کرده و در کنترل دردهای عصبی، پیشگیری از میگرن یا نوسانات خلقی کاربرد دارد. [۱][۴]
تثبیت غشای نورون‌های تحریک‌پذیر از طریق مسدودسازی کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ، مهار کانال‌های کلسیمی یا تقویت انتقال مهاری گابا (GABA) متناسب با فارماکولوژی Phenytoin. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- پیشگیری و کنترل انواع تشنج و صرع (تشنج‌های پارشیال/کانونی، تونیک-کلونیک جنرالیزه و صرع میوکلونیک) [۱][۲][۵]
- کنترل تشنج‌های پس از ضربه مغزی یا جراحی مغز و اعصاب [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲بزرگسالان: ۱۰۰ میلی‌گرم سه بار در روز (۳۰۰ میلی‌گرم در روز؛ یا یک‌جا شب‌ها در فرم کپسول Extended) با پایش سطح سرمی فنیتوئین (۱۰ تا ۲۰ mcg/mL) (مدت درمان: درمان نگهدارنده مستمر طبق پروتکل تخصصی؛ قطع ناگهانی دارو مطلقاً ممنوع است) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعات ثابت و منظم روزانه طبق نسخه پزشک (هشدار مهم: داروهای اعصاب و ضدتشنج را هرگز به طور ناگهانی قطع نکنید؛ کاهش یا قطع دوز باید پله‌پله و زیر نظر پزشک باشد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوعیت جدی در بارداری (خطر بالای نقص لوله عصبی و ناهنجاری جنین!)): تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر فنیتوئین در دوران بارداری فقط باید با نظر مستقیم پزشک متخصص معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک متخصص در شیردهی (پایش شیرخوار از نظر خواب‌آلودگی)): مصرف فنیتوئین در دوران شیردهی باید تحت نظر پزشک متخصص و همراه با پایش هوشیاری، تغذیه و وزن‌گیری شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط به فنیتوئین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید خطرناک سرکوب مرکز تنفس، خواب‌آلودگی عمیق، کما یا بروز سندرم سروتونین و تشنج (با ترامادول) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — فنیتوئین (Phenytoin)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/phenytoin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00993 | کد جهانی WHO ATC: N03AB02 (Phenytoin).