دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف پیروکسیکام
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (به‌ویژه از هفته ۲۰ به بعد و سه ماهه سوم — بسته شدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین و کاهش آب د
۲. شیردهی (با مشورت پزشک (ایبوپروفن یا استامینوفن ساده در شیردهی ارجح است)): فرآوردههای حاوی آسپرین (آ.ث.آ) یا کافئین ب
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کپسول/قرص پیروکسیکام با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز و توقف ساخت پروستاگلاندین‌های التهابی، درد، تورم و خشکی مفاصل (در آرتروز، روماتیسم و کمردرد)، دندان‌درد و دردهای قاعدگی را تسکین می‌دهد. [۱][۴]
مهار برگشت‌پذیر آنزیم‌های سیکلواکسیژناز-۱ و ۲ (COX-1 & COX-2) و کاهش تولید پیش‌سازهای پروستاگلاندینی و ترومبوکسان از اسید آراشیدونیک. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان علائم درد، خشکی صبحگاهی و التهاب مفاصل در استئوآرتریت (آرتروز)، آرتریت روماتوئید و اسپوندیلیت آنکیلوزان [۱][۲][۵]
- تسکین دردهای حاد اسکلتی-عضلانی، کمردرد، رگ‌به‌رگ شدن، تاندونیت، بورسیت، دندان‌درد و دردهای پس از جراحی [۱][۲]
- درمان دیسمنوره اولیه (قاعدگی دردناک)، حملات حاد میگرن و حمله حاد نقرس (به‌ویژه در ایندومتاسین و ناپروکسن) [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲خوراکی: ۲۰ میلی‌گرم یک‌بار در روز (یا ۱۰ میلی‌گرم دو بار در روز) حتماً همراه با غذا یا یک لیوان شیر (حداکثر دوز مجاز روزانه: ۲۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت!) | تزریقی (آمپول ۲۰mg/mL): ۲۰ میلی‌گرم تزریق عضلانی عمیق یک‌بار در روز فقط برای ۱ تا ۲ روز اول درد حاد (مدت درمان: کوتاه‌ترین دوره ممکن با کمترین دوز موثر) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع کامل کپسول با یک لیوان آب (از باز کردن یا جویدن کپسول خودداری شود) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
روزی ۱ عدد بعد از وعده غذایی اصلی (پرهیز از دراز کشیدن تا ۱۵ دقیقه پس از بلع کپسول/قرص.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در بارداری (به‌ویژه از هفته ۲۰ به بعد و سه ماهه سوم — بسته شدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین و کاهش آب دور جنین!)): مصرف تمام داروهای خانواده NSAID در بارداری (به‌ویژه نیمه دوم بارداری) ممنوع است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک (ایبوپروفن یا استامینوفن ساده در شیردهی ارجح است)): فرآوردههای حاوی آسپرین (آ.ث.آ) یا کافئین بالا در شیردهی توصیه نمی‌شوند. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- زخم یا خونریزی فعال معده و اثنی‌عشر
- سابقه آسم، کهیر یا شوک حساسیتی پس از مصرف آسپرین یا سایر مسکن‌های NSAID
- نارسایی متوسط تا شدید کلیه، نارسایی شدید قلبی، دوره پس از جراحی بای‌پس عروق کرونر قلب (CABG) و سه ماهه سوم بارداری
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش چندین برابری خطر خونریزی شدید و مرگبار معده و روده [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: خنثی کردن اثر کاهنده فشار خون و خطر نارسایی حاد کلیه (Triple Whammy) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: کاهش دفع کلیوی لیتیوم و متوترکسات و مسمومیت شدید دارویی [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — پیروکسیکام (Piroxicam)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/piroxicam.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01016 | کد جهانی WHO ATC: M01AC01 (Piroxicam).