دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف پتاسیم
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (صرفاً با تجویز پزشک متخصص): ارزیابی سود و زیان توسط متخصص الزامی است. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با مشورت پزشک): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص/پودر پتاسیم سیترات با افزایش سیترات ادرار و قلیایی کردن محیط ادرار، مانع رسوب کلسیم و اسید اوریک در کلیه شده و از تشکیل مجدد سنگ‌های کلیوی جلوگیری می‌کند. [۱][۴]
متابولیزه شدن سیترات به بی‌کربنات که بار اسیدی ادرار را خنثی کرده، pH ادرار را به ۶.۵–۷.۰ می‌رساند (افزایش حلالیت اسید اوریک و سیستین) و با تشکیل کمپلکس محلول سیترات-کلسیم در ادرار، اشباع اگزالات کلسیم را کاهش می‌دهد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- قلیایی کردن ادرار و پیشگیری از تشکیل سنگ‌های کلیوی از جنس کلسیم اگزالات، اسید اوریک و سیستین [۱][۲][۵]
- درمان اسیدوز توبولار کلیوی (RTA) همراه با سنگ کلیه و جبران سیترات ادراری پایین (هیپوسیتراتوری) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع درمان با دوز پایه از (۱۰ میلی‌اکی‌والان، ۵ میلی‌اکی‌والان) به شکل قرص آهسته‌رهش در فواصل زمانی منظم شبانه‌روز (هر ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت بسته به نیمه‌عمر دارو) مطابق پروتکل درمانی «کلیه، مجاری ادراری و پروستات» (مدت درمان: بر اساس دوره تعیین‌شده توسط پزشک متخصص و ارزیابی پاسخ بالینی) [۱][۲][۵]
حتماً بلافاصله بعد از غذا همراه با یک لیوان پر آب (کاهش تحریک معده و حفظ جریان ادرار.)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز می‌شود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
۳ بار در روز (هر ۸ ساعت) (حفظ اثر یکنواخت بر عضلات مجاری ادراری.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (صرفاً با تجویز پزشک متخصص): ارزیابی سود و زیان توسط متخصص الزامی است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک): طبق نظر پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- هایپرکالمی (پتاسیم بالای خون)، نارسایی کلیه و زخم فعال معده (برای فرم قرص)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تجمع پتاسیم و خطر هایپرکالمی کشنده و ایست قلبی [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — پتاسیم (Potassium Citrate)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 02450 | کد جهانی WHO ATC: G04BC01 (Potassium Citrate).