دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اسپیرونولاکتون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف اسپیرونولاکتون در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح اسپیرونولاکتون در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استان
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص اسپیرونولاکتون با افزایش دفع سدیم و آب اضافی از کلیه‌ها، ورم پاها و تجمع مایع در ریه/شکم را برطرف کرده و فشار خون را کاهش می‌دهد بدون اینکه پتاسیم خون را دفع کند. [۱][۴]
تعدیل اختصاصی مسیرهای همودینامیک، رئولوژیک، هموستاتیک یا الکتروفیزیولوژیک قلب و عروق متناسب با فارماکولوژی Spironolactone. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان ادم (تجمع مایع و ورم اندام‌ها یا ریه) ناشی از نارسایی احتقانی قلب، سیروز کبدی (آسیت شکمی) و بیماری‌های کلیوی از جمله سندرم نفروتیک [۱][۲][۵]
- کنترل پرفشاری خون شریانی (Hypertension) به تنهایی یا در ترکیب با سایر داروهای کاهنده فشار خون [۱][۲]
- کاهش مرگ‌ومیر در نارسایی قلبی شدید، درمان هایپرآلدوسترونیسم اولیه و درمان هیرسوتیسم (پرمویی) و آکنه هورمونی در زنان (در اسپیرونولاکتون) [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲نارسایی قلبی: شروع با ۱۲.۵ تا ۲۵ میلی‌گرم یک‌بار در روز و در صورت نرمال بودن پتاسیم افزایش تا ۵۰ میلی‌گرم روزانه | آسیت سیروز کبدی: ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم در روز (معمولاً با نسبت ۱۰۰mg اسپیرونولاکتون به ۴۰mg فوروزماید) (مدت درمان: درمان نگهدارنده بلندمدت با آزمایش دوره‌ای پتاسیم و کراتینین خون) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (مصرف با غذا هم تحریک گوارشی را کم می‌کند و هم فراهمی زیستی اسپیرونولاکتون را به میزان قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
صبح‌ها (و در صورت دو نوبته بودن، نوبت دوم حداکثر تا ساعت ۴ عصر تا خواب شب مختل نشود) (کنترل پیوسته ۲۴ ساعته همودینامیک.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص قلب و زنان): مصرف اسپیرونولاکتون در دوران بارداری باید صرفاً تحت نظر مستقیم متخصص قلب و زنان تنظیم شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی با نظر پزشک): ترشح اسپیرونولاکتون در شیر مادر بسیار اندک است و در دوزهای استاندارد درمانی تحت نظر پزشک با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت مفرط یا آنافیلاکسی به اسپیرونولاکتون (Spironolactone) یا هر یک از اجزای فرمولاسیون
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش خطرناک پتاسیم خون (هایپرکالمی و ایست قلبی) و نارسایی حاد کلیه [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اسپیرونولاکتون (Spironolactone)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01169 | کد جهانی WHO ATC: C03DA01 (Spironolactone).