دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف استرپتومایسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (پرهیز در بارداری (خطر آسیب شنوایی/غضروفی جنین)): آمینوگلیکوزیدها از جفت عبور کرده و خطر آسیب به عصب هشتم (شن
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر اسهال یا برفک دهان)): با مشورت پزشک معالج استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول استرپتومایسین یک آنتی‌بیوتیک تزریقی قوی علیه باکتری‌های گرم منفی (در عفونت‌های شدید ادراری، کلیوی و خونی) است که دوز آن بر اساس وزن بدن و عملکرد کلیه تنظیم می‌شود. [۱][۴]
اتصال برگشت‌ناپذیر به زیرواحد 30S ریبوزوم باکتری، اختلال در خوانش کدهای mRNA و مهار سنتز پروتئین همراه با تخریب غشای سیتوپلاسمی باکتری‌های گرم منفی هوازی (باکتریوسیدال وابسته به غلظت Cmax/MIC). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان عفونت‌های شدید سیستمیک، تنفسی، ادراری-کلیوی، پوستی، استخوانی یا سپسیس ناشی از میکروارگانیسم‌های حساس به استرپتومایسین [۱][۲][۵]
- استفاده در پروتکل‌های آنتی‌بیوتیک‌درمانی تجربی یا هدفمند بیمارستانی بر اساس جواب کشت و آنتی‌بیوگرام [۱][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز استاندارد بزرگسالان بر اساس کانون عفونت: مصرف منظم از دوزهای (۱ g) در فواصل زمانی دقیق (هر ۸ یا ۱۲ ساعت) جهت حفظ غلظت خونی بالاتر از MIC (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
رقیق‌سازی استاندارد و انفوزیون وریدی آهسته طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه (یا تزریق عضلانی عمیق در فرم‌های مجاز) (تزریق آهسته وریدی خطر فلبیت (التهاب رگ) و واکنش‌های سیستمیک را به حداقل می‌رساند.)
عدم اختلاط آمینوگلیکوزیدها با پنی‌سیلین‌ها یا سفالوسپورین‌ها در یک سرم یا یک سرنگ (اختلاط مستقیم آمیکاسین یا جنتامایسین با آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام در یک ظرف باعث غیرفعال شدن شیمیایی آمینوگلیکوزید می‌شود.)
تزریق نوبت‌ها در بخش بستری یا درمانگاه باید سر ساعت دقیق انجام شود.
رعایت دقیق فواصل زمانی هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت طبق دستور پزشک (تکمیل کامل دوره درمان آنتی‌بیوتیکی برای پیشگیری از بازگشت عفونت و مقاومت میکروبی ضروری است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (پرهیز در بارداری (خطر آسیب شنوایی/غضروفی جنین)): آمینوگلیکوزیدها از جفت عبور کرده و خطر آسیب به عصب هشتم (شنوایی) و کلیه جنین دارند. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر اسهال یا برفک دهان)): با مشورت پزشک معالج استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید (آنافیلاکسی یا واکنش پوستی شدید) به استرپتومایسین یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
- میاستنی گراویس (به دلیل تشدید بلوک عصبی-عضلانی و ضعف تنفسی)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید شدید سمیت کلیوی (نفروتوکسیسیتی) و سمیت شنوایی (اتوتوکسیسیتی) [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: افزایش INR و خطر خونریزی؛ پایش آزمایش PT/INR در طول دوره آنتی‌بیوتیک‌درمانی ضروری است [۱][۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — استرپتومایسین (Streptomycin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01173 | کد جهانی WHO ATC: V03AB01 (Streptomycin).