دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف سولفاسالازین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (با تجویز مستقیم متخصص گوارش و زنان): مصرف سولفاسالازین در بارداری باید تحت نظر متخصص گوارش انجام شود. [۱، ۳،
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی با نظر پزشک): سولفاسالازین جذب سیستمیک یا ترشح شیری ناچیزی دارد و با نظر پزشک متخصص
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱سولفاسالازین با آزاد شدن هدفمند در روده باریک و بزرگ، التهاب و زخم دیواره روده را در بیماری کولیت اولسراتیو و بیماری کرون مهار و کنترل می‌کند. [۱][۴]
مهار موضعی سیکلواکسیژناز و لیپواکسیژناز، مهار فاکتور هسته‌ای NF-κB و جمع‌آوری رادیکال‌های آزاد اکسیژن در مخاط ایلئوم انتهایی و کولون. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- القاء و حفظ بهبودی (Remission) در بیماری کولیت اولسراتیو (Ulcerative Colitis) خفیف تا متوسط و بیماری کرون (Crohn’s Disease) [۱][۲][۵]
- درمان آرتریت روماتوئید، اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت پسوریاتیک به عنوان داروی تعدیل‌کننده بیماری (DMARD) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲کولیت اولسراتیو فعال: ۲.۴ تا ۴.۸ گرم خوراکی در روز منقسم در ۲ تا ۳ نوبت (یا شیاف/انمای رکتال ۱ گرم هر شب هنگام خواب)؛ دوز نگهدارنده پیشگیری از عود: ۱.۵ تا ۲.۴ گرم در روز (مدت درمان: در علائم حاد گوارشی ۳ تا ۷ روز؛ در بیماری‌های مزمن گوارشی/کبدی طبق دوره تعیین‌شده توسط متخصص گوارش) [۱][۲][۵]
همراه با غذا (کاهش تحریک گوارشی) (برای کاهش تحریک گوارشی یا تهوع با غذا مصرف شود. (مصرف همراه با یک لیوان آب کامل توصیه می‌شود).)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز می‌شود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در نوبت‌های منظم روزانه طبق دستور پزشک (حفظ غلظت موضعی یا سیستمیک دارو در دستگاه گوارش.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (با تجویز مستقیم متخصص گوارش و زنان): مصرف سولفاسالازین در بارداری باید تحت نظر متخصص گوارش انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی با نظر پزشک): سولفاسالازین جذب سیستمیک یا ترشح شیری ناچیزی دارد و با نظر پزشک متخصص در دوران شیردهی قابل استفاده است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت به سولفونامیدها یا سالیسیلات‌ها (آسپرین) و کمبود G6PD
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — سولفاسالازین (Sulfasalazine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01182 | کد جهانی WHO ATC: A07EC01 (Sulfasalazine).