دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اورسودئوکسیکولیک اسید
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (با تجویز مستقیم متخصص گوارش و زنان): اورسودئوکسیکولیک اسید خط اول درمان خارش و کلستاز بارداری (ICP) در سه م
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی با نظر پزشک): اورسودئوکسیکولیک اسید جذب سیستمیک یا ترشح شیری ناچیزی دارد و با نظر پ
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱کپسول/قرص اورسودئوکسیکولیک اسید (اورسوفار / اورسوبیل) یک اسید صفراوی طبیعی و غیرسمی است که غلظت کلسترول صفرا را کاهش داده، سنگ‌های کلسترولی کیسه صفرا را به تدریج حل می‌کند و سلول‌های کبدی را در کلستاز بارداری، کبد چرب و سیروز صفراوی اولیه محافظت می‌نماید. [۱][۴]
کاهش اشباع کلسترول در صفرا از طریق مهار جذب روده‌ای کلسترول و کاهش ترشح کبدی کلسترول به درون صفرا؛ جایگزینی اسیدهای صفراوی آب‌گریز و سمی با اورسودئوکسیکولیک اسید آب‌دوست و محافظت از غشای کلانژیوسیت‌ها و هپاتوسیت‌ها. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان کلانژیت صفراوی اولیه (PBC)، کلستاز داخل کبدی بارداری و بیماری‌های کبدی کلستاتیک مزمن [۱][۲][۵]
- حل کردن دارویی سنگ‌های صفراوی کلسترولی غیرکلسیفیه (شفاف به اشعه) و پیشگیری از تشکیل سنگ کیسه صفرا در بیماران دچار کاهش وزن سریع (پس از جراحی اسلیو/بای‌پس معده) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲کبد چرب، کلستاز و حل کردن سنگ کیسه صفرا: ۸ تا ۱۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز (معمولاً ۱ عدد کپسول ۲۵۰ یا ۳۰۰mg دو تا سه بار در روز همراه با غذا) (مدت درمان: در علائم حاد گوارشی ۳ تا ۷ روز؛ در بیماری‌های مزمن گوارشی/کبدی طبق دوره تعیین‌شده توسط متخصص گوارش) [۱][۲][۵]
با غذا (انحلال سریع‌تر در حضور صفرا) (با غذا مصرف شود زیرا در حضور ترشحات صفراوی و پانکراسی انحلال بسیار سریع‌تر و کامل‌تری دارد.)
بلع کامل کپسول با یک لیوان آب (از باز کردن یا جویدن کپسول خودداری شود) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در نوبت‌های منظم روزانه طبق دستور پزشک (حفظ غلظت موضعی یا سیستمیک دارو در دستگاه گوارش.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (با تجویز مستقیم متخصص گوارش و زنان): اورسودئوکسیکولیک اسید خط اول درمان خارش و کلستاز بارداری (ICP) در سه ماهه دوم و سوم با تجویز متخصص است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی با نظر پزشک): اورسودئوکسیکولیک اسید جذب سیستمیک یا ترشح شیری ناچیزی دارد و با نظر پزشک متخصص در دوران شیردهی قابل استفاده است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- التهاب حاد کیسه صفرا (کولهسیستیت حاد)، انسداد کامل مجاری صفراوی و سنگ‌های صفراوی کلسیفیه‌شده (آهکی)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • [نیازمند فاصله زمانی: حداقل ۲ ساعت فاصله زمانی] آنتی‌بیوتیک‌های فلوروکینولون (سیپروفلوکساسین)، تتراسایکلین، لووتیروکسین و شربت آنتی‌اسید: تشکیل کمپلکس نامحلول و کاهش شدید جذب دارو [۱][۲][۳] • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیتشکیل کمپلکس نامحلول و کاهش شدید جذب دارو [۱، ۲، ۳]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اورسودئوکسیکولیک اسید (Ursodeoxycholic Acid)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/ursodiol.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01736 | کد جهانی WHO ATC: A05AA02 (Ursodeoxycholic Acid).