دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف استیلسیستئین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف استیلسیستئین در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱استیلسیستئین پیوندهای چسبنده خلط غلیظ ریه و سینوس‌ها را شکسته و با رقیق و روان کردن ترشحات، خروج خلط با سرفه را آسان می‌کند. [۱][۴]
باز کردن پیوندهای دی‌سولفیدی (-S-S-) در موکوپروتئین‌های خلط به وسیله گروه سولفیدریل آزاد و کاهش ویسکوزیته ترشحات برونش (و تامین پیش‌ساز گلوتاتیون کبدی به عنوان آنتی‌دوت مسمومیت استامینوفن). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان موکولیتیک (شکستن پیوندهای دی‌سولفیدی خلط غلیظ) در برونشیت حاد و مزمن، آمفیزم، COPD، برونشکتازی و فیبروز کیستیک (CF) [۱][۲][۵]
- پادزهر (آنتی‌دوت) اختصاصی و نجات‌بخش مسمومیت حاد با استامینوفن جهت احیای ذخایر گلوتاتیون کبد و پیشگیری از نکروز حاد کبدی [۱][۲][۵]
- تسهیل خروج ترشحات غلیظ ریوی پس از اعمال جراحی قفسه سینه، بیهوشی یا تراکئوستومی [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲بزرگسالان و نوجوانان بالای ۱۲ سال: روزانه ۱ عدد قرص جوشان ۶۰۰ میلیگرم یک‌بار در روز (ترجیحاً صبح یا ظهر)، یا ۱ عدد قرص جوشان ۲۰۰ میلیگرم سه بار در روز (هر ۸ ساعت)، کاملاً حل‌شده در یک لیوان آب (مدت درمان: ۵ تا ۱۰ روز در عفونت‌های حاد تنفسی؛ یا دوره طولانی‌تر در برونشیت مزمن طبق نظر متخصص ریه) [۱][۲][۵]
قبل از غذا مصرف شود ()؛ در فرم قرص جوشان حل کردن کامل در یک لیوان آب الزامی است.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق فواصل منظم روزانه (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف استیلسیستئین در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت تشخیص ضرورت بالینی توسط پزشک مجاز است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- زخم پپتیک فعال معده یا اثنی‌عشر (در شکل خوراکی موکولیتیک‌ها با احتیاط/ممنوعیت مصرف شود)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — استیلسیستئین (Acetylcysteine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 07823 | کد جهانی WHO ATC: R03AC02 (Acetylcysteine).