دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آسیکلوویر
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک): مصرف آسیکلوویر در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف آسیکلوویر در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آسیکلوویر یک داروی ضدویروس اختصاصی است که با مهار آنزیم‌های تکثیر ویروس در داخل سلول، بار ویروسی را کاهش داده و دوره عفونت ویروسی (مانند تبخال، زونا، آنفلوانزا، هپاتیت B/C یا HIV) را کنترل و درمان می‌کند. [۱][۴]
مهار آنزیم‌های اختصاصی ویروسی (DNA پلیمراز، ترانس‌کریپتاز معکوس، پروتئاز، اینتگراز، NS5A/NS5B یا نورآمینیداز) و توقف همانندسازی ژنوم ویروس. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان و سرکوب تبخال تناسلی اولیه و عودکننده و تبخال لب و صورت (ناشی از ویروس هرپس سیمپلکس HSV-1 و HSV-2) [۱][۲][۵]
- درمان زونا (Herpes Zoster) جهت کاهش درد عصبی حاد و پس از زونا، و درمان آبله‌مرغان (واریسلا) در کودکان و بزرگسالان [۱][۲]
- درمان اورژانسی آنسفالیت هرپسی و عفونت‌های هرپسی منتشر در بیماران دچار نقص ایمنی (در فرم ویال تزریقی آسیکلوویر) [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تبخال پوستی/تناسلی: ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم ۵ بار در روز (یا ۴۰۰mg هر ۸ ساعت) به مدت ۵ تا ۱۰ روز | زونا و آبله‌مرغان: ۸۰۰ میلی‌گرم ۵ بار در روز به مدت ۷ روز (مدت درمان: ۵ تا ۱۴ روز کامل (تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت قطع تب الزامی است)) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا با یک لیوان کامل آب (تضمین جذب کامل و پیشگیری از تحریک گوارشی.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در فواصل ساعتی کاملاً دقیق (هر ۶، ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت) تا پایان آخرین قرص نسخه (قطع زودهنگام آنتی‌بیوتیک یا ضدویروس به محض بهبود ظاهر علائم، باعث عود شدید عفونت و ایجاد مقاومت دارویی میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن در بارداری با تجویز پزشک): مصرف آسیکلوویر در دوران بارداری باید تحت نظر مستقیم پزشک معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک در شیردهی): مصرف آسیکلوویر در دوران شیردهی باید با مشورت پزشک معالج و پایش شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت شدید به آسیکلوویر یا آنتی‌بیوتیک‌های هم‌خانواده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل در طول درمان عفونت ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آسیکلوویر (Aciclovir)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/acyclovir.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00020 | کد جهانی WHO ATC: J05AB01 (Aciclovir).