دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آرتیکائین اپینفرین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (صرفاً با تجویز متخصص در شرایط ضروری بیمارستانی): استفاده در بارداری و زایمان فقط تحت نظارت متخصص زنان و متخص
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر خواب‌آلودگی)): پس از تک‌دوزهای بیهوشی به محض هوشیاری کامل مادر شیردهی مجا
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آرتیکائین اپینفرین با مسدود کردن موقت انتقال پیام درد در رشته‌های عصبی، برای بی‌حسی موضعی پوست، دندانپزشکی، بلوک عصبی یا بی‌حسی نخاعی و اپیدورال در جراحی و زایمان استفاده میشود. [۱][۴]
مسدودکننده برگشت‌پذیر کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ در غشای آکسون‌های عصبی که مانع دپلاریزاسیون و هدایت پتانسیل عمل درد در اعصاب محیطی و نخاعی میشود. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- ایجاد بی‌حسی موضعی، ناحیه‌ای (بلوک عصبی)، اپیدورال یا نخاعی (اسپاینال) برای اعمال جراحی، دندانپزشکی، زایمان بی‌درد و بخیه زخم‌ها [۱][۲][۵]
- کنترل درد حاد پس از اعمال جراحی از طریق بلوک اعصاب محیطی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با دوز پایین از (۴ ٪/۰.۰۰۲ ٪، ۴ ٪/۰.۰۰۱ ٪) و تیتراسیون پله‌ای هر ۱ تا ۲ هفته بر اساس پاسخ بالینی و تحمل بیمار تحت نظر متخصص مغز و اعصاب یا روان‌پزشک (مدت درمان: درمان نگهدارنده مستمر طبق پروتکل تخصصی؛ قطع ناگهانی دارو مطلقاً ممنوع است) [۱][۲][۵]
تزریق دقیق مطابق دوز و مسیر تجویزشده توسط پزشک (رعایت سرعت تزریق و پایش تنفسی و همودینامیک از بروز عوارض حاد جلوگیری می‌کند.)
رعایت کامل اصول آسپتیک و عدم اختلاط خودسرانه با سایر داروها در یک سرنگ (بسیاری از داروهای تزریقی مسکن و آرام‌بخش در صورت اختلاط در یک سرنگ (مانند دیازپام یا فنی‌توئین) رسوب میکنند.)
از تکرار خودسرانه دوز بدون دستور پزشک خودداری فرمایید.
مطابق دستور پزشک معالج یا پروتکل اتاق عمل / اورژانس (فواصل دوز بر اساس پاسخ بالینی و سطح هوشیاری بیمار تنظیم میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (صرفاً با تجویز متخصص در شرایط ضروری بیمارستانی): استفاده در بارداری و زایمان فقط تحت نظارت متخصص زنان و متخصص بیهوشی مجاز است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش نوزاد از نظر خواب‌آلودگی)): پس از تک‌دوزهای بیهوشی به محض هوشیاری کامل مادر شیردهی مجاز است، اما در دوزهای مکرر مخدرها احتیاط شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط شناخته‌شده به آرتیکائین اپینفرین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید هم‌افزای خواب‌آلودگی عمیق، سرکوب مرکز تنفس، کما و ایست تنفسی؛ نیازمند پایش مستقیم بیمارستانی [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آرتیکائین اپینفرین (Articaine/epinephrine)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/articaine.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 14120 | کد جهانی WHO ATC: C09CA01 (Articaine/epinephrine).