دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف آتروپین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (با تجویز چشم‌پزشک و فشار دادن گوشه چشم پس از چکاندن): با بستن مجرای اشکی به مدت ۱ تا ۲ دقیقه پس از چکاندن قط
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی): طبق نظر چشم‌پزشک استفاده شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قطره چشمی آتروپین با شل کردن عضله تنگ‌کننده مردمک و عضله مژگانی چشم، مردمک را برای معاینه دقیق شبکیه و تعیین نمره عینک (به‌ویژه در کودکان) باز می‌کند. [۱][۴]
آنتاگونیست رقابتی گیرنده‌های موسکارینی استیل‌کولین در عضله اسفنکتر عنبیه (ایجاد میدیاز/گشادی مردمک) و عضله مژگانی (ایجاد سیکلوپلژی/فلج تطابق). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- گشاد کردن مردمک (میدریاز) و فلج موقت عضله مژگانی (سیکلوپلژی) جهت معاینه دقیق شبکیه و ته چشم (فوندوسکوپی) و تعیین نمره چشم (رفرکشن) [۱][۲][۵]
- درمان التهاب عنبیه و جسم مژگانی (یوئیت قدامی / ایریدوسیکلیت) جهت استراحت دادن به عضلات داخل چشم و جلوگیری از چسبندگی عنبیه به عدسی (Posterior Synechiae) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۱ تا ۲ قطره در چشم/گوش مبتلا هر ۴ تا ۶ ساعت (۴ تا ۶ بار در شبانه‌روز؛ در عفونت حاد در ۴۸ ساعت اول هر ۲ تا ۴ ساعت) (مدت درمان: ۷ تا ۱۰ روز کامل در عفونت‌ها یا طبق نسخه چشم‌پزشک / متخصص گوش و حلق و بینی) [۱][۲][۵]
مصرف موضعی چشمی / گوشی (ارتباطی با وعده غذایی ندارد) (لنزهای تماسی را پیش از چکاندن قطره از چشم خارج کرده و حداقل ۱۵ دقیقه بعد مجدداً قرار دهید.)
جلوگیری از تماس نوک قطره‌چکان با مژه، پلک یا دست؛ فشار دادن گوشه داخلی چشم به مدت ۱ دقیقه پس از چکاندن (فشار دادن مجرای اشکی (گوشه داخلی چشم کنار بینی) مانع ورود قطره به حلق و خون شده و عوارض سیستمیک را حذف می‌کند.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق فواصل ساعتی درج‌شده در نسخه چشم‌پزشک (فاصله ۵ دقیقه‌ای بین دو قطره مختلف) (اگر بیش از یک نوع قطره چشمی دارید، حداقل ۵ دقیقه بین آن‌ها فاصله بگذارید و پماد چشمی را همیشه آخرین دارو استفاده کنید.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (با تجویز چشم‌پزشک و فشار دادن گوشه چشم پس از چکاندن): با بستن مجرای اشکی به مدت ۱ تا ۲ دقیقه پس از چکاندن قطره، جذب خونی به حداقل می‌رسد. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (معمولاً سازگار با شیردهی): طبق نظر چشم‌پزشک استفاده شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- گلوکوم (آب سیاه) زاویه بسته یا زاویه باریک درمان‌نشده
- حساسیت به آتروپین یا نگهدارنده بنزالکونیوم کلراید
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: همواره لیست داروهای مصرفی خود را با پزشک یا داروساز بررسی نمایید.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — آتروپین (Atropine)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/atropine.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00118 | کد جهانی WHO ATC: S01XA01 (Atropine).