دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کلسیم فولینات
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): رعایت پیشگیری مطمئن از بارداری در طول درمان و تا چند ماه پس از قطع الزامی است. [۱،
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی ممنوع است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص/ویال کلسیم فولینات (لوکوورین) فرم فعال ویتامین فولات است که پس از دوزهای بالای متوترکسات تجویز میشود تا سلول‌های سالم مغز استخوان و مخاط گوارش را از سمیت متوترکسات نجات دهد (Leucovorin Rescue). [۱][۴]
تداخل هدفمند در سنتز DNA/RNA، متابولیسم فولات یا مسیرهای آپوپتوز سلولی متناسب با فارماکولوژی Calcium Folinate. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- نجات سلول‌های سالم (Leucovorin Rescue) پس از شیمی‌درمانی با دوز بالای متوترکسات و درمان مسمومیت با آنتاگونیست‌های اسید فولیک (پریمتامین و کوتریموکسازول) [۱][۲][۵]
- تقویت اثر سیتوتوکسیک ۵-فلورواوراسیل (5-FU) در شیمی‌درمانی سرطان پیشرفته روده بزرگ (کولورکتال) و درمان کم‌خونی مگالوبلاستیک ناشی از کمبود فولات [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۵۰۰ تا ۱,۰۰۰ میلیگرم کلسیم المنتال در روز در ۱ تا ۲ نوبت (کلسیم کربنات باید حتماً همراه با غذا مصرف شود تا با اسید معده جذب گردد؛ کلسیم سیترات با معده خالی هم جذب میشود) (مدت درمان: دوره ۲ تا ۳ ماهه و سپس دوز نگهدارنده بر اساس سطح سرمی در آزمایش خون) [۱][۲][۵]
طبق دستور دقیق برگه شیمی‌درمانی پزشک فوق‌تخصص (رعایت دقیق رابطه با غذا در داروهای آنکولوژی برای ایمنی بیمار حیاتی است.)
بلع با یک لیوان آب (نصف کردن فقط در قرص‌های خط‌دار) (همواره دارو را با یک لیوان کامل آب ساده میل نمایید.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
در ساعت دقیق تعیین‌شده در پروتکل درمانی (کپسول‌ها و قرص‌های شیمی‌درمانی را هرگز باز نکنید، نجوید و با دست خیس لمس نکنید؛ پس از مصرف دست‌ها را بشویید.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): رعایت پیشگیری مطمئن از بارداری در طول درمان و تا چند ماه پس از قطع الزامی است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در دوران شیردهی): شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی ممنوع است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- بارداری و شیردهی
- سرکوب شدید مغز استخوان یا عفونت فعال کنترل‌نشده
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کلسیم فولینات (Folinate)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/leucovorin.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00736 | کد جهانی WHO ATC: A02BC01 (Folinate).