دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف اریتروپویتین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص (واکسن‌های زنده و شیمی‌درمانی در بارداری ممنوعند)): استفاده در بارداری نیازمند تای
۲. شیردهی (پرهیز از شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی و بیولوژیک سنگین): با پزشک فوق‌تخصص مشورت شود. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱سرنگ/ویال اریتروپویتین یک پروتئین نوترکیب خونساز است که مغز استخوان را برای ساخت گلبول‌های سفید (فیلگراستیم پس از شیمی‌درمانی)، گلبول‌های قرمز (اریتروپویتین در کم‌خونی کلیوی) یا پلاکت‌ها تحریک می‌کند. [۱][۴]
مهار اختصاصی مسیرهای سیگنالینگ تکثیر سلولی، اتصال مونوکلونال با میل ترکیبی بالا به آنتی‌ژن یا گیرنده هدف (مانند TNF-α، CD20، HER2، VEGF، EGFR یا گیرنده‌های G-CSF / EPO) و القای پاسخ درمانی هدفمند. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان کم‌خونی (آنمی) ناشی از نارسایی مزمن کلیه (CKD) در بیماران تحت همودیالیز، دیالیز صفاقی و غیردیالیزی [۱][۲][۵]
- درمان کم‌خونی ناشی از شیمی‌درمانی در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های غیرمیلوئیدی جهت کاهش نیاز به تزریق خون [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲محاسبه دقیق دوز بر اساس سطح بدن بیمار (BSA بر حسب mg/m²) یا وزن بدن (mg/kg) مطابق پروتکل اختصاصی فوق‌تخصص خون و آنکولوژی (۲۰۰۰ واحد/۱ میلیلیتر، ۱۰۰۰۰ واحد/۱ میلیلیتر، ۴۰۰۰ واحد، ۴۰۰۰۰ واحد/۱ میلیلیتر، ۲۰۰۰۰ واحد/۱ میلیلیتر) (مدت درمان: بر اساس تعداد سیکل‌های شیمی‌درمانی یا پروتکل بیولوژیک (معمولاً سیکل‌های ۱۴، ۲۱ یا ۲۸ روزه)) [۱][۲][۵]
رساندن ملایم به دمای اتاق؛ ممنوعیت تکان دادن شدید ویال/سرنگ‌های بیولوژیک و پروتئینی! (تکان دادن شدید ویال یا سرنگ‌های بیولوژیک، واکسن‌ها و آنتی‌بادی‌ها باعث کف کردن و تخریب ساختار فضایی پروتئین (دناتوراسیون) میشود.)
تزریق تحت نظارت پزشک متخصص با پایش علائم حیاتی و آمادگی کنترل واکنش‌های انفوزیون (رعایت دقیق پروتکل پیش‌دارو (Premedication) و سرعت انفوزیون ایمنی بیمار را تضمین می‌کند.)
در صورت جا ماندن از نوبت تزریق، فوراً با پزشک معالج یا بخش درمانی هماهنگ کنید.
مطابق نوبت و پروتکل دقیق تعیین‌شده توسط پزشک فوق‌تخصص یا مرکز تصویربرداری (رعایت دقیق فواصل سیکل‌های درمانی یا دوزهای یادآور واکسن ضروری است.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (فقط با تجویز مستقیم متخصص (واکسن‌های زنده و شیمی‌درمانی در بارداری ممنوعند)): استفاده در بارداری نیازمند تایید مستقیم پزشک فوق‌تخصص است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (پرهیز از شیردهی در طول درمان با داروهای آنکولوژی و بیولوژیک سنگین): با پزشک فوق‌تخصص مشورت شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه واکنش حساسیتی شدید (آنافیلاکسی) به اریتروپویتین
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تزریق واکسن زنده در بیماران تحت درمان با داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، بیولوژیک یا شیمی‌درمانی به دلیل خطر عفونت منتشر واکسن ممنوع است (یا در مصرف ایمونوگلوبولین اثر واکسن زنده را خنثی می‌کند) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — اریتروپویتین (Epoetin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00501 | کد جهانی WHO ATC: B01AC04 (Epoetin).