دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف گلیکلازید
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (در بارداری انسولین درمان استاندارد است): برای کنترل دقیق قند و پیشگیری از افت قند نوزاد، در دوران بارداری به
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش قند نوزاد)): مصرف گلیکلازید در دوران شیردهی باید با احتیاط و تحت نظر مستقیم متخصص غدد
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱قرص گلیکلازید با تحریک سلول‌های بتای لوزالمعده (پانکراس)، ترشح انسولین طبیعی بدن را افزایش می‌دهد تا قند خون ناشتا و بعد از غذا در مبتلایان به دیابت نوع ۲ کاهش یابد. [۱][۴]
اتصال به زیرواحد SUR1 کانال‌های پتاسیمی حساس به ATP در سلول‌های بتای جزایر لانگرهانس پانکراس، مهار خروج پتاسیم، دپلاریزاسیون سلولی، ورود کلسیم و تحریک آزادسازی انسولین درون‌زاد به همراه افزایش حساسیت محیطی به انسولین. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- کنترل قند خون (کاهش قند ناشتا، قند پس از غذا و HbA1c) در بزرگسالان مبتلا به دیابت شیرین نوع ۲ در کنار رژیم غذایی و ورزش [۱][۲][۵]
- پیشگیری از عوارض میکروواسکولار دیابت (آسیب شبکیه چشم، کلیه و اعصاب محیطی) و عوارض قلبی-عروقی در درمان تک‌دارویی یا ترکیبی [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲قرص آهسته‌رهش (MR ۳۰ و ۶۰mg): شروع با ۳۰ میلیگرم یک‌بار در روز دقیقاً همراه با وعده صبحانه؛ افزایش تدریجی هر ۲ تا ۴ هفته تا حداکثر ۱۲۰ میلیگرم یک‌بار در روز با صبحانه | قرص معمولی ۸۰mg: ۱ تا ۲ قرص همراه با صبحانه و شام (مدت درمان: طبق تقویم درمانی یا به صورت درمان نگهدارنده همراه با پایش آزمایشگاهی دوره‌ای) [۱][۲][۵]
همراه غذا مصرف شود (همراه با وعده صبحانه مصرف شود.)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز میشود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
صبح‌ها همراه با صبحانه (هماهنگی اوج ترشح انسولین با جذب قند وعده‌های غذایی روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (در بارداری انسولین درمان استاندارد است): برای کنترل دقیق قند و پیشگیری از افت قند نوزاد، در دوران بارداری به انسولین تبدیل میشود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (احتیاط در شیردهی (پایش قند نوزاد)): مصرف گلیکلازید در دوران شیردهی باید با احتیاط و تحت نظر مستقیم متخصص غدد انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- دیابت نوع ۱ و کتواسیدوز دیابتی (DKA)
- حساسیت شدید به سولفونامیدها و نارسایی شدید کلیوی/کبدی
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید شدید افت قند خون؛ بتابلاکرها علائم هشداردهنده تپش قلب و لرزش ناشی از افت قند را پنهان میکنند [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — گلیکلازید (Gliclazide)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01523 | کد جهانی WHO ATC: A10BB09 (Gliclazide).