دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف گایافنزین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف گایافنزین در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت تشخ
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱، ۳
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱گایافنزین پیوندهای چسبنده خلط غلیظ ریه و سینوس‌ها را شکسته و با رقیق و روان کردن ترشحات، خروج خلط با سرفه را آسان می‌کند. [۱][۴]
تحریک گیرنده‌های واگ مخاط معده و افزایش رفلکسی حجم و محتوای آب ترشحات مجاری تنفسی (کاهش چسبندگی موکوس و تسهیل پاکسازی مژکی برونش‌ها). [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- رقیق کردن خلط غلیظ و چسبنده برونش‌ها و تسهیل خروج ترشحات ریه (خلط‌آور) در سرماخوردگی، برونشیت حاد و عفونت‌های تنفسی [۱][۲][۵]
- تبدیل سرفه‌های کم‌خلط و دشوار به سرفه‌های تخلیه‌کننده مجاری هوایی و کاهش احساس سنگینی قفسه سینه [۱][۲][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیگرم هر ۴ ساعت خوراکی (معادل ۱۰ تا ۲۰ میلی‌لیتر از شربت ۱۰۰mg/5mL هر ۴ ساعت، یا ۱ تا ۲ عدد کپسول نرم ۲۰۰mg هر ۴ ساعت) همراه با یک لیوان پر آب — حداکثر دوز مجاز روزانه: ۲,۴۰۰ میلیگرم در ۲۴ ساعت (مدت درمان: ۵ تا ۷ روز همراه با مصرف مایعات فراوان) [۱][۲][۵]
بعد از غذا همراه با نوشیدن آب فراوان در طول روز (آب کافی به رقیق شدن خلط کمک می‌کند) (حفظ اثربخشی مطلوب.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق فواصل منظم روزانه (کنترل بهینه علائم شبانه و روزانه.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (مصرف در بارداری صرفاً با تجویز پزشک): مصرف گایافنزین در دوران بارداری (به‌ویژه سه‌ماهه اول) تنها در صورت تشخیص ضرورت بالینی توسط پزشک مجاز است. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی در دوز درمانی کوتاه‌مدت): در دوزهای درمانی استاندارد و کوتاه‌مدت با شیردهی سازگار است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه حساسیت مفرط یا آنافیلاکسی به گایافنزین (Guaifenesin) یا هر یک از اجزای فرمولاسیون
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): مصرف شیر و لبنیات تداخل منفی با جذب گوارشی این دارو ندارد. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — گایافنزین (Guaifenesin)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00614 | کد جهانی WHO ATC: R03AC02 (Guaifenesin).