دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف کتورولاک
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری و زایمان (ممنوع در سه‌ماهه سوم بارداری و حین زایمان): باعث بسته شدن زودرس مجرای شریانی جنین، الیگوهیدرآمنیوس
۲. شیردهی (ممنوع در شیردهی): به دلیل احتمال عوارض پلاکتی و گوارشی در نوزاد، در شیردهی منع مصرف دارد. [۱، ۵]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱آمپول کتورولاک یکی از قوی‌ترین مسکن‌های غیرمخدر تزریقی است که برای تسکین کوتاه‌مدت دردهای حاد و شدید (مانند درد بعد از عمل جراحی یا سنگ کلیه) حداکثر تا ۵ روز استفاده میشود. [۱][۴]
مهارکننده غیراستروئیدی بسیار قوی و غیرانتخابی آنزیم‌های سیکلواکسیژناز (COX-1 و COX-2) که سنتز پروستاگلاندین‌های محیطی واسط درد و التهاب را به شدت مهار می‌کند. قدرت ضددردی ۳۰ میلی‌گرم کتورولاک تزریقی قابل مقایسه با دوزهای استاندارد مورفین یا پتیدین است اما بدون ایجاد دپرسیون تنفسی یا وابستگی اپیوئیدی. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان علائم درد، خشکی صبحگاهی و التهاب مفاصل در استئوآرتریت (آرتروز)، آرتریت روماتوئید و اسپوندیلیت آنکیلوزان [۱][۲][۵]
- تسکین دردهای حاد اسکلتی-عضلانی، کمردرد، رگ‌به‌رگ شدن، تاندونیت، بورسیت، دندان‌درد و دردهای پس از جراحی [۱][۲]
- درمان دیسمنوره اولیه (قاعدگی دردناک)، حملات حاد میگرن و حمله حاد نقرس (به‌ویژه در ایندومتاسین و ناپروکسن) [۲][۳][۵]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲بزرگسالان زیر ۶۵ سال: ۳۰ میلی‌گرم وریدی یا ۳۰ تا ۶۰ میلی‌گرم عضلانی تک‌نوبت، یا ۳۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت (حداکثر ۱۲۰ میلی‌گرم در روز) | سالمندان بالای ۶۵ سال یا وزن زیر ۵۰ کیلوگرم: ۱۵ میلی‌گرم هر ۶ ساعت (حداکثر ۶۰ میلی‌گرم در روز) (مدت درمان: حداکثر ۵ روز (مجموع دوره مصرف تزریقی و خوراکی هرگز نباید از ۵ روز تجاوز کند!)) [۱][۲][۵]
اصلاح کم‌آبی بدن پیش از تزریق کتورولاک الزامی است (تزریق کتورولاک در بیمار دچار کم‌آبی (دهیدراته) خطر نارسایی حاد کلیه را به شدت بالا می‌برد.)
تزریق عضلانی عمیق و آهسته یا وریدی طی حداقل ۱۵ ثانیه (آمپول کتورولاک حاوی الکل است و تزریق داخل نخاعی (اپیدورال/اینتراتکال) آن مطلقاً ممنوع است.)
در روزی که آمپول کتورولاک تزریق می‌کنید، خوردن قرص ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن، مفنامیک اسید یا آسپرین اکیداً ممنوع است.
هر ۶ ساعت در صورت نیاز؛ مجموع دوره درمان حداکثر ۵ روز! (مصرف کتورولاک بیش از ۵ روز خطر خونریزی شدید معده و آسیب کلیوی را چندین برابر می‌کند.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری و زایمان (ممنوع در سه‌ماهه سوم بارداری و حین زایمان): باعث بسته شدن زودرس مجرای شریانی جنین، الیگوهیدرآمنیوس و خونریزی رحمی هنگام زایمان میشود. [۱][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (ممنوع در شیردهی): به دلیل احتمال عوارض پلاکتی و گوارشی در نوزاد، در شیردهی منع مصرف دارد. [۱][۵]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- ۲. شیردهی (ممنوع در شیردهی): به دلیل احتمال عوارض پلاکتی و گوارشی در نوزاد، در شیردهی منع مصرف دارد. [۱][۵]
- زخم معده یا اثنی‌عشر فعال، یا هرگونه سابقه خونریزی و سوراخ‌شدگی گوارشی
- نارسایی پیشرفته کلیوی یا بیماران در معرض نارسایی کلیه به دلیل کم‌آبی (دهیدراتاسیون)
- تزریق پیش از جراحی‌های بزرگ (Pre-operative) یا در بیماران مشکوک به خونریزی مغزی
- مصرف همزمان با آسپرین، سایر NSAIDها یا پنتوکسی‌فیلین و پروبنسید
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید و خطرناک ریسک خونریزی گوارشی و خونریزی محل جراحی [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: کاهش دفع کلیوی لیتیوم و متوترکسات و بروز مسمومیت شدید دارویی [۱][۲]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — کتورولاک (Ketorolac)
- [۱]Drugs.com: https://www.drugs.com/ketorolac.html#dosage
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 17972 | کد جهانی WHO ATC: M01AB15 (Ketorolac).