دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف لووتیروکسین
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (کاملاً ایمن و حیاتی در بارداری (رده A)): قطع لووتیروکسین در بارداری اکیداً ممنوع است! نیاز بدن در بارداری ۳۰
۲. شیردهی (کاملاً ایمن و ضروری در شیردهی): برای تولید طبیعی شیر مادر لازم است و هیچ خطری برای شیرخوار ندارد. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱لووتیروکسین شکل مصنوعی هورمون طبیعی تیروئید (تیروکسین) است که کمبود هورمون تیروئید را جبران کرده و متابولیسم، انرژی بدن، ضربان قلب و وزن را تنظیم می‌کند. [۱][۴]
ایزومر سنتتیک لوو-تیروکسین (L-T4) که در بافت‌های محیطی از طریق دِیودیناسیون به فرم فعال‌تر تری‌یدوتیرونین (T3) تبدیل شده و با اتصال به گیرنده‌های هسته‌ای هورمون تیروئید، رونویسی ژن‌های مسئول متابولیسم پایه، رشد سلولی و ترشح بازخوردی TSH از هیپوفیز را تنظیم می‌کند. [۲][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان جایگزینی در کم‌کاری اولیه، ثانویه و ثالثیه تیروئید (Hypothyroidism) مادرزادی یا اکتسابی [۱][۲][۵]
- مهار هورمون TSH در درمان و پیشگیری از عود سرطان‌های تمایزیافته تیروئید (پاپیلاری و فولیکولار) [۱][۲][۵]
- مدیریت گواتر یوتیروئیدی و ندول‌های خوش‌خیم تیروئید در موارد منتخب [۱][۳]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲دوز کامل جایگزینی: ۱.۶ میکروگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز (معمولاً ۵۰ تا ۱۵۰ میکروگرم یک‌بار در روز صبح ناشتا، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از صبحانه با یک لیوان آب ساده) (مدت درمان: درمان جایگزینی طولانی‌مدت / مادام‌العمر؛ کنترل آزمایش TSH هر ۶ تا ۸ هفته پس از تغییر دوز) [۱][۲][۵]
با شکم خالی (۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از غذا) (نیم تا یک ساعت قبل از صبحانه با شکم خالی مصرف شود.)
قرص‌های خط‌دار (۵۰ و ۱۰۰ میکروگرم) دقیقاً از خط وسط قابل نصف و چهارقسمت شدن هستند (تنظیم دقیق دوز هفتگی (مثلاً روزی نصف یا یک و نیم قرص) بر اساس عدد TSH آزمایش خون انجام میشود.)
به دلیل نیمه‌عمر ۷ روزه، در صورت فراموشی یک نوبت صبحگاهی می‌توانید همان روز با معده خالی یا فردا صبح طبق برنامه مصرف کنید (پزشک ممکن است روش جبران دوز هفتگی را توصیه کند).
بلافاصله پس از بیدار شدن صبحگاهی با یک لیوان آب ساده (معده خالی صبحگاهی بیشترین و یکنواخت‌ترین جذب (۷۰ تا ۸۰ درصد) را فراهم می‌کند.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (کاملاً ایمن و حیاتی در بارداری (رده A)): قطع لووتیروکسین در بارداری اکیداً ممنوع است! نیاز بدن در بارداری ۳۰٪ تا ۵۰٪ افزایش می‌یابد و برای تکامل مغز جنین حیاتی است. [۱][۲][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (کاملاً ایمن و ضروری در شیردهی): برای تولید طبیعی شیر مادر لازم است و هیچ خطری برای شیرخوار ندارد. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- نارسایی درمان‌نشده غده فوق‌کلیوی (آدیسون) — ابتدا باید کورتیزول اصلاح شود
- سکته قلبی حاد (Acute MI) و تیروتوکسیکوز (پرکاری تیروئید درمان‌نشده)
- مصرف جهت لاغری و کاهش وزن در افراد دارای عملکرد طبیعی تیروئید
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید ضربان قلب، فشار خون و ریسک آریتمی قلبی [۱][۵]
تداخلات نیازمند فاصله زمانی یا تنظیم دوز
رعایت فاصله زمانیاتصال آهن و کلسیم به لووتیروکسین در روده و جلوگیری کامل از جذب قرص تیروئید [۱، ۲، ۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — لووتیروکسین (Levothyroxine)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00751 | کد جهانی WHO ATC: H03AA01 (Levothyroxine).