دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف مدروکسیپروژسترون
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): در صورت شک به بارداری مصرف باید قطع شود. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (با نظر پزشک در شیردهی): مصرف مدروکسیپروژسترون در دوران شیردهی با نظر متخصص زنان قابل انجام است. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱مدروکسیپروژسترون با اثر اختصاصی پروژسترونی بر پوشش داخلی رحم (آندومتر) و محور هیپوفیز، اختلالات خونریزی رحمی و عدم تعادل هورمونی را تنظیم می‌کند. [۱][۴]
اتصال اختصاصی به گیرنده‌های هسته‌ای هورمون‌های استروئیدی (پروژسترونی، استروژنی یا آندروژنی) و تنظیم رونویسی ژن‌های هدف در بافت‌های تولیدمثلی، کبد و استخوان. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان اختلالات سیکل قاعدگی (آمنوره ثانویه، خونریزی‌های نامنظم رحمی DUB)، علائم یائسگی (گرگرفتگی و پوکی استخوان در استروژن‌ها) و پیشگیری از بارداری [۱][۲][۵]
- تنظیم ضخامت آندومتر رحم و برقراری تعادل فیزیولوژیک محور هورمونی استروژن-پروژسترون [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲تنظیم قاعدگی و تنبلی تخمدان: روزی ۱ تا ۲ عدد قرص از روز ۱۴ یا ۱۶ سیکل قاعدگی به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز (در آندومتریوز با دینوژست ۲mg: روزی ۱ عدد قرص به صورت مستمر روزانه بدون وقفه) (مدت درمان: طبق تقویم درمانی یا به صورت درمان نگهدارنده همراه با پایش آزمایشگاهی دوره‌ای) [۱][۲][۵]
همراه یا بدون غذا (مصرف شب‌ها پس از شام تهوع احتمالی را برطرف می‌کند) (مصرف پس از وعده شام یا قبل از خواب سازگاری گوارشی عالی ایجاد می‌کند.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
هر شب دقیقاً در یک ساعت ثابت (۲۴ ساعت فاصله) (فراموشی یا تغییر ساعت مصرف قرص‌های هورمونی باعث لکه‌بینی و کاهش اثربخشی میشود.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ممنوع در دوران بارداری): در صورت شک به بارداری مصرف باید قطع شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با نظر پزشک در شیردهی): مصرف مدروکسیپروژسترون در دوران شیردهی با نظر متخصص زنان قابل انجام است. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- سابقه یا وجود ترومبوز ورید عمقی (DVT)، آمبولی ریه، سکته مغزی یا بیماری عروق کرونر
- میگرن همراه با علائم عصبی/بینایی (میگرن با اورا) و زنان سیگاری بالای ۳۵ سال (برای فرآورده‌های استروژنی)
- سرطان پستان فعال یا تومورهای کبدی و بیماری فعال کبدی
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: افزایش شدید متابولیسم کبدی استروژن و پروژستین، لکه‌بینی و شکست کامل پیشگیری از بارداری! [۱][۲][۵]
پیامد بالینی: استروژن قرص‌های ضدبارداری سطح خونی لاموتریژین را تا ۵۰٪ کاهش داده و خطر بروز تشنج را افزایش می‌دهد [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — مدروکسیپروژسترون (Medroxyprogesterone)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00791 | کد جهانی WHO ATC: G04CA02 (Medroxyprogesterone).