دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف متیلفنیدات
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (صرفاً با تجویز و پایش مستقیم متخصص اعصاب و زنان): تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر متیلفنیدات در دوران بارد
۲. شیردهی (با مشورت پزشک متخصص در شیردهی (پایش شیرخوار از نظر خواب‌آلودگی)): مصرف متیلفنیدات در دوران شیردهی باید تحت ن
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱متیلفنیدات با اثر هدفمند بر مسیرهای عصبی مغز و نخاع، علائم بالینی بیمار را تحت نظر متخصص کنترل می‌کند. [۱][۴]
تعدیل اختصاصی گیرنده‌های عصبی و کانال‌های یونی در سیستم عصبی مرکزی متناسب با فارماکولوژی Methylphenidate. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی (ADHD) در کودکان بالای ۶ سال، نوجوانان و بزرگسالان جهت افزایش تمرکز و کاهش تکانشگری [۱][۲][۵]
- درمان خواب‌آلودگی غیرقابل کنترل روزانه در بیماری نارکولپسی (Narcolepsy) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲شروع با دوز پایین از (۱۰ میلیگرم، ۱۸ میلیگرم، ۳۶ میلیگرم، ۵۴ میلیگرم) و تیتراسیون پله‌ای هر ۱ تا ۲ هفته بر اساس پاسخ بالینی و تحمل بیمار تحت نظر متخصص مغز و اعصاب یا روان‌پزشک (مدت درمان: درمان نگهدارنده مستمر طبق پروتکل تخصصی؛ قطع ناگهانی دارو مطلقاً ممنوع است) [۱][۲][۵]
۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از غذا (در فرم معمولی، ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از غذا مصرف شود.)
بلع کامل با آب (خرد کردن یا جویدن اکیداً ممنوع!) (خرد کردن یا جویدن قرص آهسته‌رهش/مقاوم به اسید باعث تخریب سامانه دارورسانی و آزادسازی ناگهانی کل دوز میشود.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
صبح‌ها پس از بیدار شدن (مصرف در شب باعث بی‌خوابی میشود) (هشدار مهم: داروهای اعصاب و ضدتشنج را هرگز به طور ناگهانی قطع نکنید؛ کاهش یا قطع دوز باید پله‌پله و زیر نظر پزشک باشد.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (صرفاً با تجویز و پایش مستقیم متخصص اعصاب و زنان): تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر متیلفنیدات در دوران بارداری فقط باید با نظر مستقیم پزشک متخصص معالج انجام شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (با مشورت پزشک متخصص در شیردهی (پایش شیرخوار از نظر خواب‌آلودگی)): مصرف متیلفنیدات در دوران شیردهی باید تحت نظر پزشک متخصص و همراه با پایش هوشیاری، تغذیه و وزن‌گیری شیرخوار انجام شود. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- حساسیت مفرط به متیلفنیدات
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: تشدید خطرناک سرکوب مرکز تنفس، خواب‌آلودگی عمیق، کما یا بروز سندرم سروتونین و تشنج (با ترامادول) [۱][۲][۵]
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — متیلفنیدات (Methylphenidate)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 01328 | کد جهانی WHO ATC: N06BA04 (Methylphenidate).