دانشنامه جامع بالینی و راهنمای مصرف متوکلوپرامید
اطلاعات علمی یکتا و ساختاریافته بر اساس مونوگراف‌های بین‌المللی (WHO ATC, Drugs.com, Medscape, DailyMed)
۱. بارداری (ایمن یا قابل استفاده با تجویز پزشک معالج): با نظر پزشک زنان مصرف شود. [۱، ۳، ۵]
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی): اکثر داروهای گوارشی در شیردهی ایمن هستند. [۱، ۳]
معرفی، مکانیسم اثر و موارد مصرف
۱متوکلوپرامید با مهار مرکز استفراغ یا تقویت حرکات تخلیه‌ای معده به سمت روده، تهوع، استفراغ و پری و سنگینی معده را برطرف می‌سازد. [۱][۴]
مهار گیرنده‌های دوپامینی D2 در CTZ و تقویت آزادسازی استیل‌کولین در شبکه میانتریک گوارش که تون اسفنکتر تحتانی مری و تخلیه معده را افزایش می‌دهد. [۲][۳][۵]
مدت زمانی که طول می‌کشد تا اولین علائم اثر درمانی دارو در بدن ظاهر شود.
زمانی که غلظت دارویی در پلاسما و بافت هدف به بالاترین حد اثربخشی می‌رسد.
طول دوره فعال بودن اثر درمانی دارو در بدن قبل از متابولیسم و دفع نهایی.
موارد مصرف تایید شده (Approved Indications)
- درمان اختصاصی بیماری‌ها و اختلالات هدف در دسته «گوارش، معده و کبد» بر اساس مکانیسم فارماکولوژیک متوکلوپرامید (Metoclopramide) [۱][۲][۵]
- کنترل علائم بالینی، بهبود شاخص‌های آزمایشگاهی و پیشگیری از پیشرفت عوارض بیماری در چارچوب دوزهای استاندارد (۵ میلیگرم/۱ میلی‌لیتر، ۴ میلیگرم/۱ میلی‌لیتر، ۱۰ میلیگرم) [۱][۲]
کاربردهای غیر تایید شده (پژوهشی و بالینی)
مورد غیر تایید شده رایجی برای این دارو ثبت نشده است.
مقدار و نحوه مصرف و نکات طلایی
۲۱۰ میلیگرم (۱ عدد قرص ۱۰mg یا آمپول ۱۰mg عضلانی/وریدی آهسته) تا ۳ بار در روز، ۳۰ دقیقه قبل از غذا و قبل از خواب — حداکثر دوز مجاز روزانه: ۳۰ میلیگرم (یا ۰.۵ mg/kg) در ۲۴ ساعت (مدت درمان: حداکثر ۵ روز! (مصرف طولانی‌مدت بیش از ۱۲ هفته خطر دیسکینزی تاردایو — حرکات غیرارادی دائمی صورت و زبان — به همراه دارد)) [۱][۲][۵]
۱۵ تا ۳۰ دقیقه قبل از غذا (نیم ساعت قبل از غذا مصرف شود.)
قرص/کپسول: بلع کامل با یک لیوان آب | شربت/قطره: اندازه‌گیری دقیق با پیمانه یا قطره‌چکان مدرج (در اشکال مایع خوراکی همواره از پیمانه یا سرنگ/قطره‌چکان مدرج داخل جعبه استفاده کنید تا خطای دوز رخ ندهد.)
به محض یادآوری نوبت فراموش‌شده را مصرف کنید؛ اما اگر به زمان نوبت بعدی نزدیک شده‌اید، نوبت فراموش‌شده را رها کرده و هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
طبق دستور پزشک (هماهنگی با فیزیولوژی گوارش.)
عوارض جانبی، احتیاط و منع مصرف
عوارض شایع و جدی، بارداری و شیردهی، و موارد منع مصرف مطلق
عوارض شایع و موقت (گذرا)
عوارض مهم و نیازمند مراجعه به پزشک
۱. بارداری
۱. بارداری (ایمن یا قابل استفاده با تجویز پزشک معالج): با نظر پزشک زنان مصرف شود. [۱][۳][۵]
۲. شیردهی
۲. شیردهی (سازگار با شیردهی): اکثر داروهای گوارشی در شیردهی ایمن هستند. [۱][۳]
موارد منع مصرف مطلق (افرادی که نباید این دارو را مصرف کنند)
- انسداد، خونریزی یا سوراخ‌شدگی دستگاه گوارش و فئوکروموسیتوما (و صرع در متوکلوپرامید)
تداخلات دارویی و غذایی
۴تداخلات مهم و شدید (مصرف همزمان نیازمند احتیاط ویژه یا ممنوع)
تداخل مهمپیامد بالینی: • ۱. شیر و لبنیات (بدون تداخل): بدون تداخل مستقیم. • ۲. چای و قهوه (کافئین) (بدون تداخل مستقیم): مصرف متعادل چای و قهوه تداخلی ندارد، اما دارو را همواره با آب ساده میل نمایید. • ۳. الکل (ممنوع در طول دوره درمان): مصرف الکل عوارض جانبی سیستمیک یا کبدی/گوارشی دارو را تشدید کرده و در طول درمان ممنوع است.
منابع و مراجع علمی شماره‌گذاری‌شده در متن — متوکلوپرامید (Metoclopramide)
- [۱]
- [۲]
- [۳]
- [۴]
- [۵]
- [۶]فارماکوپه ایران: فهرست رسمی دارویی ایران و سامانه تیتک سازمان غذا و دارو (IFDA) — کد ژنریک: 00839 | کد جهانی WHO ATC: A03FA01 (Metoclopramide).